W skrócie
- Liście i kwiaty leżą płasko na powierzchni wody, wyrastając z kłącza zakorzenionego w dnie zbiornika.
- Kwitnie od czerwca do września — kwiaty otwierają się rano i zamykają po południu.
- Wymaga pełnego słońca dla obfitego kwitnienia.
- Głębokość wody nad kłączem powinna wynosić orientacyjnie 40–100 cm.
- W Polsce gatunek częściowo chroniony — nie wolno go wykopywać z naturalnych zbiorników.
- Rozrasta się przez kłącza sadzone w koszykach na dnie oczka wodnego.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Grzybieniowate (Nymphaeaceae)
- Wysokość
- 0.1–0.3 m
- Szerokość
- 1–1.5 m
- Pokrój
- Płożący
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce
- Gleba
- Ilasta, Próchniczna
- Odczyn
- Obojętna (pH 6,5–7,2)
- Wilgotność
- Mokra
- Kwitnienie
- Czerwiec–Wrzesień
- Mrozoodporność
- USDA 4a–9b
- Rozmnażanie
- Przez podział, Przez rozłogi
Charakterystyka
Roślina wodna wieloletnia zakorzeniona grubym kłączem w dnie zbiornika, z którego wyrastają długie ogonki liściowe i kwiatostanowe sięgające do powierzchni wody. Okrągłe, skórzaste liście (do 20–30 cm średnicy) pływają płasko na wodzie, a białe, gwiaździste kwiaty o licznych płatkach i żółtym środkiem wznoszą się tuż nad jej powierzchnię. Cała widoczna część rośliny leży praktycznie w płaszczyźnie wody — stąd niewielka podana wysokość (0,1–0,3 m) mimo dużego rozłogu kolonii (1–1,5 m i więcej po latach wzrostu).
Uprawa i pielęgnacja
Nawożenie
Tabletkę nawozową wciska się głęboko w podłoże koszyka sadzeniowego, aby składniki nie rozpuszczały się bezpośrednio w wodzie zbiornika.
Sadzenie
Kłącze sadzi się w koszyku siatkowym wypełnionym ciężką, ilastą gleby wodnej, obciążonym żwirem. Głębokość wody nad koroną kłącza to kluczowy parametr: dla grzybieni białych powinna wynosić orientacyjnie 40–100 cm, w zależności od tego, jak wysoko ustawiony jest koszyk na dnie zbiornika — młode, słabsze rośliny sadzi się bliżej powierzchni i z czasem obniża, dorosłe okazy dobrze radzą sobie nawet w głębszej wodzie.
Przycinanie
Usuwać żółknące i gnijące liście oraz przekwitłe kwiaty nad powierzchnią wody, co ogranicza gnicie organiczne w zbiorniku i poprawia jego czystość.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Podwodne rośliny natleniające wspólnie z grzybieniami pomagają utrzymać czystą wodę i biologiczną równowagę oczka wodnego, ograniczając rozwój glonów.
Złe sąsiedztwo
Rzęsa bardzo szybko pokrywa całą powierzchnię wody, zacieniając liście grzybieni i ograniczając im dostęp do światła, co osłabia kwitnienie.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | — |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Grzybienie białe od dawna są symbolem czystości i spokoju wód w kulturze europejskiej, obecne w malarstwie, poezji i folklorze (m.in. inspirowały motywy w sztuce secesyjnej i impresjonizmie, choć najsłynniejsze płótna Moneta przedstawiają głównie odmiany ogrodowe Nymphaea). W wielu regionach Europy roślina była dawniej wykorzystywana w medycynie ludowej, m.in. jako środek ściągający.
Zastosowanie
Do naturalnych i ogrodowych oczek wodnych oraz stawów o stojącej lub bardzo wolno płynącej wodzie. Sadzone w koszykach sadzeniowych na dnie zbiornika, zapewniają naturalne zacienienie wody i schronienie dla ryb oraz owadów wodnych.
Ciekawostki
- Kwiaty grzybieni otwierają się tylko w słoneczne dni i zamykają się na noc oraz przy pochmurnej pogodzie.
- W Polsce grzybienie białe podlegają częściowej ochronie gatunkowej — ich zbiór z naturalnych zbiorników jest zabroniony.
Najczęstsze pytania
Jak głęboko trzeba zasadzić grzybienie białe?
Koszyk z kłączem umieszcza się tak, aby woda nad jego koroną miała głębokość orientacyjnie 40–100 cm. Młode rośliny lepiej sadzić bliżej powierzchni (np. na podstawce), a z czasem, gdy okrzepną, opuszczać koszyk głębiej.
Czy grzybienie białe są chronione w Polsce?
Tak, gatunek ten podlega w Polsce częściowej ochronie prawnej. Nie można go wykopywać ani zbierać z naturalnych zbiorników wodnych — do ogrodu należy kupować rośliny z uprawy szkółkarskiej.
Dlaczego moje grzybienie nie kwitną?
Najczęstszą przyczyną jest niedostateczne nasłonecznienie stanowiska lub zbyt duża głębokość wody dla wciąż młodej, słabo rozrośniętej rośliny. Grzybienie potrzebują pełnego słońca przez większość dnia, by obficie zakwitać.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Nymphaea albaInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
