W skrócie
- Trójlistkowe liście i pierzasto owłosione, biało-różowe kwiaty w gronie.
- Roślina mokradeł — wymaga stale mokrego podłoża lub płytkiej wody.
- W Polsce objęta ochroną częściową — nie pozyskiwać z natury.
- Klasyczne zioło gorzkie, dawniej stosowane na trawienie i brak apetytu.
- Rozrasta się płożącym kłączem po powierzchni mułu.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Bobrkowate (Menyanthaceae)
- Wysokość
- 0.15–0.35 m
- Szerokość
- 0.3–0.6 m
- Pokrój
- Płożący
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Torfowa, Próchniczna
- Odczyn
- pH 5–7
- Wilgotność
- Mokra, Wilgotna
- Kwitnienie
- Maj–Czerwiec
- Mrozoodporność
- USDA 3a–8b
- Rozmnażanie
- Przez podział, Z nasion
Charakterystyka
Z pełzającego kłącza wyrastają długoogonkowe liście złożone z trzech odwrotnie jajowatych listków, przypominające liść bobu lub koniczyny. Nad wodę wznosi się grono kwiatów: gwiazdkowate płatki są od wewnątrz gęsto obrośnięte białymi, frędzlastymi włoskami, a w pąku różowawe — co daje efektowny, koronkowy wygląd.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Wymaga stale mokrego podłoża lub płytkiej wody (do ok. 20 cm nad kłączem). Nie znosi przesuszenia — to roślina brzegu wody, nie rabaty.
Nawożenie
Naturalnie rośnie na ubogich torfowiskach; nawożenie w oczku sprzyja glonom.
Sadzenie
Sadzić w mule lub koszu z podłożem torfowym na brzegu oczka albo w strefie bagiennej, tak by kłącze było stale zanurzone lub w nasączonej wodą ziemi.
Przycinanie
Usuwać zamarłe liście; w małym oczku ograniczać rozrastające się kłącza, które płożą się po powierzchni.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Obie to rodzime rośliny brzegu wody o tych samych wymaganiach — mokre, torfiaste podłoże i pełne słońce.
Wysoki kosaciec żółty tworzy pionowe tło dla niskiego, płożącego bobrka w strefie bagiennej oczka.
Złe sąsiedztwo
Mają skrajnie odmienne wymagania — sucho i przepuszczalnie — więc nie da się ich pogodzić z mokrym stanowiskiem bobrka.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Lekka | Zawiera gorzkie glikozydy; w większych dawkach działa drażniąco na przewód pokarmowy (nudności, biegunka). W ziołolecznictwie stosowany wyłącznie w małych, kontrolowanych ilościach. |
Historia i pochodzenie
Od wieków wykorzystywany w zielarstwie — gorzki liść (Trifolii fibrini folium) pobudzał apetyt i trawienie, bywał też składnikiem mieszanek ziołowych i piwa. Ze względu na kurczące się mokradła roślina jest dziś w Polsce chroniona.
Zastosowanie
Do stref bagiennych i brzegów oczek wodnych oraz ogrodów mokradłowych jako ozdobna roślina rodzima. Zastosowanie ziołowe (gorzki liść) ma charakter historyczny i wymaga wiedzy — surowca nie wolno pozyskiwać ze stanowisk naturalnych.
Ciekawostki
- Liść bobrka należy do najbardziej gorzkich surowców rodzimego zielarstwa.
- Mimo nazwy koniczyna wodna nie jest spokrewniony z koniczyną — podobieństwo dotyczy tylko trójlistkowych liści.
Najczęstsze pytania
Czy mogę posadzić bobrek w ogrodzie, skoro jest chroniony?
Tak, o ile pochodzi z legalnego źródła — sadzonki oferują szkółki roślin wodnych. Ochrona zabrania pozyskiwania i wykopywania rośliny ze stanowisk naturalnych, ale nie uprawy egzemplarzy rozmnożonych w hodowli.
Jak głęboko sadzić bobrek w oczku wodnym?
Najlepiej w strefie brzegowej, tak by kłącze było stale w nasączonej wodą ziemi lub pod płytką warstwą wody (mniej więcej do 20 cm). Kluczowe jest, aby podłoże nigdy nie przesychało — bobrek nie znosi suszy.
Czy bobrek trójlistkowy jest trujący?
Nie jest silnie trujący, ale zawiera gorzkie związki, które w większych ilościach drażnią przewód pokarmowy i mogą powodować nudności czy biegunkę. Dawne zastosowanie ziołowe opierało się na niewielkich, kontrolowanych dawkach gorzkiego liścia.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO) — Menyanthes trifoliataBaza danych (GBIF, POWO…)
- Royal Horticultural Society — Menyanthes trifoliataInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
