W skrócie
- Rodzimy gatunek — rośnie dziko w polskich lasach łęgowych i nad wodami.
- Białe kwiatostany typu 'lacecap' w maju–czerwcu, czerwone owoce od jesieni do zimy.
- Owoce są ważnym pokarmem dla ptaków zimujących, np. kwiczołów i jemiołuszek.
- Znosi wilgotną i okresowo podmokłą glebę lepiej niż większość krzewów ozdobnych.
- Jesienna barwa liści w intensywnej czerwieni i purpurze.
- Surowe owoce lekko toksyczne dla ludzi — nadają się na przetwory po ugotowaniu.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Pierzawkowate (Adoxaceae)
- Wysokość
- 2–4 m
- Szerokość
- 1.5–3 m
- Pokrój
- Rozłożysty
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Gliniasta, Próchniczna, Torfowa
- Odczyn
- pH 5.5–7.5
- Wilgotność
- Wilgotna, Mokra
- Kwitnienie
- Maj–Czerwiec
- Mrozoodporność
- USDA 3a–8b
- Rozmnażanie
- Z sadzonek, Przez odkłady, Z nasion
Charakterystyka
Krzew o klapowanych, trójdzielnych liściach podobnych do liści klonu, jesienią przebarwiających się na czerwono i purpurowo. Płaskie kwiatostany złożone są z dużych, sterylnych kwiatów na obwodzie (funkcja przyciągania zapylaczy) i drobnych, płodnych kwiatów w środku — układ typowy dla tzw. kwiatostanów koronkowych (lacecap). Błyszczące, czerwone owoce w zwisających gronach dojrzewają jesienią i pozostają na krzewie długo po opadnięciu liści.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Naturalnie rośnie na siedliskach podmokłych — dobrze znosi okresowe zalewanie, ale słabo krótkotrwałą suszę na lekkich glebach.
Nawożenie
Niewymagająca na żyznych, wilgotnych glebach; na ubogich glebach warto wiosną podać nawóz wieloskładnikowy.
Sadzenie
Preferuje żyzną, wilgotną glebę; dobrze rośnie także na brzegach oczek wodnych i w miejscach okresowo podmokłych.
Przycinanie
Przerzedzać najstarsze pędy u podstawy, aby odmłodzić krzew i zachować jego naturalny, rozłożysty kształt.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Podobne wymagania siedliskowe — wilgotna lub okresowo podmokła gleba; naturalne towarzystwo na siedliskach łęgowych i brzegach wód.
Złe sąsiedztwo
Kalina koralowa potrzebuje wilgotnej gleby i słabo znosi przesuszenie, co jest sprzeczne z wymaganiami roślin z siedlisk suchych.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Żółte lub kanciaste (ograniczone nerwami) plamy na wierzchu liści, którym od spodu odpowiada szarofioletowy lub brązowy nalot zarodników. Różni się od mączniaka prawdziwego, którego biały nalot jest na wierzchu liści. Rozwija się w wilgoci i chłodne noce; groźny dla ogórków, cebuli i winorośli.
MszyceDrobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Umiarkowana | Surowe owoce są gorzkie i lekko toksyczne — powodują nudności i wymioty; po ugotowaniu (np. na przetwory) toksyczność znacząco spada. |
| Psy | Lekka | — |
| Koty | Lekka | — |
Historia i pochodzenie
Kalina koralowa od wieków obecna jest w europejskim folklorze i medycynie ludowej — kora była tradycyjnie wykorzystywana jako środek rozkurczowy. W kulturze słowiańskiej, zwłaszcza wschodniosłowiańskiej i ukraińskiej, kalina jest symbolem narodowym, obecnym w pieśniach, wzorach ludowych i haftach.
Zastosowanie
Do ogrodów naturalistycznych, nasadzeń przy oczkach wodnych i w miejscach wilgotnych, żywopłotów nieformowanych oraz jako roślina przyciągająca ptaki i owady zapylające. Owoce ozdobne zimą, wykorzystywane też w kompozycjach florystycznych.
Ciekawostki
- Ozdobna odmiana 'Roseum' (znana też jako kalina śnieżna kulista) ma całe kwiatostany złożone z dużych, sterylnych kwiatów tworzących białe kule — jest sterylna i nie wydaje owoców.
- Owoce kaliny koralowej, mimo lekkiej toksyczności na surowo, po ugotowaniu z cukrem tracą gorycz i bywają wykorzystywane na dżemy, soki i nalewki w kuchni tradycyjnej Europy Wschodniej.
Najczęstsze pytania
Czy owoce kaliny koralowej można jeść?
Surowe owoce są gorzkie i lekko toksyczne — mogą powodować nudności i wymioty przy spożyciu większej ilości. Po ugotowaniu, np. na dżem, sok czy nalewkę, tracą gorycz i toksyczność i są tradycyjnie wykorzystywane w kuchni.
Dlaczego owoce kaliny koralowej zostają na krzewie przez całą zimę?
Owoce są gorzkie i mało atrakcyjne dla ptaków jesienią, więc pozostają na krzewie niemal nietknięte. Ptaki, np. kwiczoły i jemiołuszki, zjadają je zwykle później zimą, gdy mróz zmiękcza miazgę i inne źródła pokarmu są ograniczone.
Czy kalina koralowa potrzebuje wilgotnej gleby?
Tak, w naturalnym środowisku rośnie na siedliskach wilgotnych i okresowo podmokłych, np. w lasach łęgowych i nad brzegami wód. W ogrodzie najlepiej rośnie na żyznej, stale wilgotnej glebie i słabo znosi długotrwałą suszę.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Viburnum opulusInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
