Mączniak rzekomy

Objawy

Żółte lub kanciaste (ograniczone nerwami) plamy na wierzchu liści, którym od spodu odpowiada szarofioletowy lub brązowy nalot zarodników. Różni się od mączniaka prawdziwego, którego biały nalot jest na wierzchu liści. Rozwija się w wilgoci i chłodne noce; groźny dla ogórków, cebuli i winorośli. Plamy są początkowo jasnozielone lub żółknące, a ich kanciasty, mozaikowy kształt bierze się stąd, że rozwój patogenu zatrzymują większe nerwy liścia. Delikatny, kożuchowaty nalot od spodu (stąd nazwa „mączniak”) to zarodnikowanie lęgniowca — najlepiej widoczny rano lub po okresie wysokiej wilgotności powietrza. Z czasem plamy brązowieją, zasychają i zlewają się, liść zamiera przedwcześnie, co osłabia całą roślinę i obniża plon. Choroba jest silnie wyspecjalizowana wobec żywiciela: ogórki i dynie poraża Pseudoperonospora cubensis, cebulę Peronospora destructor, winorośl Plasmopara viticola, a sałatę Bremia lactucae — dlatego porażenie jednego gatunku zwykle nie przenosi się na niespokrewnione uprawy.

Zwalczanie

Usuwanie porażonych liści, poprawa przewiewności i ograniczenie wilgoci, w razie potrzeby preparaty grzybobójcze (inne niż na mączniaka prawdziwego). Ważne szybkie reagowanie. Kluczowa uwaga: siarka i fungicydy triazolowe skuteczne na mączniaka prawdziwego NIE działają na rzekomego, bo jego sprawcą jest lęgniowiec (organizm grzybopodobny), a nie grzyb — mylne zastosowanie tych środków to stracony zabieg. Na mączniaka rzekomego działają preparaty swoiste dla lęgniowców: kontaktowe, wielomiejscowe środki miedziowe (ochronne, nakładane zapobiegawczo) oraz fungicydy systemiczne — fenyloamidy (metalaksyl/mefenoksam), fosfoniany (fosetyl glinu, fosforyny) i amidy kwasów karboksylowych CAA (np. mandipropamid). Zabiegi mają największą wartość ochronną — najlepiej przed infekcją lub przy pierwszych objawach, w odstępach dostosowanych do pogody. Ponieważ patogeny lęgniowe szybko uodporniają się zwłaszcza na fenyloamidy i strobiluryny, obowiązkowa jest rotacja grup o różnym mechanizmie działania i przemienne stosowanie ze środkiem kontaktowym.

Profilaktyka

Przewiewne sadzenie, podlewanie u nasady rano, unikanie zwilżania liści wieczorem, odmiany odporne, płodozmian. Profilaktyka jest tu ważniejsza niż leczenie, bo do kiełkowania zarodników potrzebna jest woda na liściu — im krócej liście pozostają mokre, tym mniejsze ryzyko. Dlatego warto zapewnić szeroką rozstawę i dobrą cyrkulację powietrza (w tunelach i szklarniach — wietrzenie oraz ograniczanie skraplania), nawadniać kropelkowo lub u nasady rano, a nie zraszać roślin wieczorem. Resztki porażonych roślin trzeba usuwać i niszczyć, ponieważ wiele patogenów zimuje w postaci przetrwalnikowych oospor w glebie i resztkach — stąd wartość płodozmianu i unikania uprawy tego samego gatunku po sobie. Warto obserwować pogodę: chłodne noce z rosą i długo utrzymująca się wilgoć to sygnał do zabiegu ochronnego. Podstawą pozostaje dobór odmian odpornych lub tolerancyjnych, szczególnie u ogórka, cebuli, sałaty i winorośli, gdzie choroba bywa najbardziej dotkliwa.

Jak odróżnić od podobnych

Zwalczanie — metody naturalne i chemiczne

Podajemy grupy i mechanizmy działania, nie marki — konkretne preparaty i ich dopuszczenie różnią się między krajami i bywają wycofywane. Zawsze sprawdź aktualną etykietę i stosuj się do niej.