W skrócie
- Liście sercowate do 30 cm — jedne z największych wśród drzew uprawianych w Polsce.
- Rozwija liście bardzo późno, w maju lub czerwcu — wiosną wygląda na uschniętą, choć jest zdrowa.
- Białe kwiaty w wiechach w czerwcu i lipcu, potem strąki do 40 cm wiszące przez zimę.
- Gałęzie są kruche — sadzić w miejscu osłoniętym od wiatru, z dala od tarasu i podjazdu.
- Bardzo miododajna; nietrująca, więc bezpieczna w ogrodzie z dziećmi i zwierzętami.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Bignoniowate (Bignoniaceae)
- Wysokość
- 8–15 m
- Szerokość
- 8–12 m
- Pokrój
- Rozłożysty
- Tempo wzrostu
- Szybkie
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta, Piaszczysta
- Odczyn
- pH 5.5–7.5
- Wilgotność
- Umiarkowana, Wilgotna
- Kwitnienie
- Czerwiec–Lipiec
- Mrozoodporność
- USDA 5a–9a
- Rozmnażanie
- Z nasion, Z sadzonek
Charakterystyka
Drzewo o szerokiej, kopulastej, dość nisko osadzonej koronie i grubych, sztywnych pędach. Liście ustawione naprzeciwlegle lub po trzy w okółku, sercowate, o długości i szerokości sięgającej 30 cm, rozcierane wydzielają nieprzyjemny zapach. Kwiaty dzwonkowate, białe, w gardzieli nakrapiane żółto i purpurowo, zebrane w wielkie, wzniesione wiechy. Owoc to cienki, walcowaty strąk o długości 20–40 cm, brązowiejący jesienią i zwisający z bezlistnych gałęzi przez całą zimę.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Ogromne liście silnie parują — w upały młode drzewa wyraźnie więdną i wymagają obfitego podlewania. Dojrzałe okazy radzą sobie samodzielnie.
Nawożenie
Umiarkowanie — nadmiar azotu daje długie, wiotkie przyrosty jeszcze bardziej podatne na wyłamanie.
Sadzenie
Stanowisko ciepłe, słoneczne i przede wszystkim OSŁONIĘTE OD WIATRU — na przewiewie kruche gałęzie i wielkie liście łatwo się wyłamują. Gleba żyzna, przepuszczalna.
Kalendarz cięcia
Grupa cięcia: Drzewa liściaste — cięcie w spoczynku
Co i jak ciąć
Tnij od późnej jesieni do przedwiośnia, w bezmroźne dni. Usuwaj pędy martwe, chore, uszkodzone i krzyżujące się oraz konkurencyjne przewodniki, zostawiając jeden główny. Tnij oszczędnie. Cięcie prowadź tuż za nabrzmiałą obrączką (kołnierzem) u nasady gałęzi — nie równo z pniem i nie zostawiając kikuta; taka rana zabliźnia się najlepiej.
Wczesną wiosną, przed rozwojem pąków (marzec).
Czego nie robić
Nie usuwaj dużych konarów bez wyraźnej potrzeby, a przy grubych i wysokich drzewach zleć cięcie arborystom. Nie tnij wczesną wiosną, gdy ruszają soki, ani podczas mrozu. W jednym sezonie nie usuwaj więcej niż mniej więcej jedną czwartą korony.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Katalpa rozwija liście dopiero w maju lub czerwcu, więc przez całą wiosnę pod jej koroną jest jasno — geofity zdążą zakwitnąć i zregenerować cebule.
Znosi cień rzucany przez ogromne liście katalpy, a ich duże blaszki tworzą spójną kompozycję o grubej fakturze.
Złe sąsiedztwo
Opadające duże liście, zwiędłe kwiaty i długie strąki mocno śmiecą, a kruche gałęzie łamią się przy silniejszym wietrze.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | Katalpa nie jest zaliczana do roślin trujących; strąki i nasiona są niejadalne, ale nie są uznawane za toksyczne. |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Do Europy sprowadzona na początku XIX wieku i szybko doceniona za egzotyczny, niemal tropikalny wygląd — sadzono ją w parkach krajobrazowych i alejach miejskich. W USA gatunek uprawiano także z myślą o hodowli gąsienic używanych jako przynęta wędkarska oraz o trwałym, odpornym na gnicie drewnie na słupy ogrodzeniowe.
Zastosowanie
Do parków, dużych ogrodów i nasadzeń miejskich jako solitera na trawniku, gdzie widać całą sylwetkę i strąki. Znosi zanieczyszczenia powietrza. Do mniejszych ogrodów nadaje się odmiana Nana, szczepiona na pniu i tworząca zwartą, kulistą koronę bez kwiatów — sadzona głównie przy wejściach i w rzędach wzdłuż alejek.
Ciekawostki
- Nazwa drzewo cygarowe pochodzi od strąków, które kształtem i barwą przypominają cygara wiszące na gałęziach.
- Katalpa zaczyna wegetację jako jedno z ostatnich drzew w ogrodzie, a kończy jedno z pierwszych — jej liście czernieją i opadają po pierwszym mocniejszym przymrozku, praktycznie bez jesiennego przebarwienia.
Najczęstsze pytania
Moja katalpa nie ma liści w maju — czy uschła?
Prawie na pewno nie. Katalpa jest jednym z ostatnich drzew rozwijających liście w naszym klimacie — pąki ruszają zwykle w drugiej połowie maja, a bywa że dopiero w czerwcu, gdy reszta ogrodu jest już w pełni zielona. To najczęstszy powód paniki właścicieli. Zanim uznasz drzewo za martwe, zdrap paznokciem odrobinę kory z młodego pędu: jeśli pod spodem jest zielono i wilgotno, drzewo żyje i po prostu czeka na ciepło.
Czy katalpa nadaje się do małego ogrodu?
Gatunek podstawowy raczej nie — osiąga 8–15 m wysokości przy podobnej szerokości korony, mocno śmieci liśćmi, kwiatami i strąkami, a jego kruche gałęzie łamią się przy wietrze. Do małych ogrodów sadzi się odmianę Nana, szczepioną na pniu na wysokości około 2 m: tworzy zwartą kulę o średnicy 2–3 m i praktycznie nie kwitnie, więc nie zawiązuje też strąków.
Czy strąki i nasiona katalpy są trujące?
Nie. Katalpa nie jest zaliczana do roślin trujących ani dla ludzi, ani dla psów i kotów — strąki są po prostu niejadalne i suche. To jedna z niewielu efektownych, egzotycznie wyglądających roślin, którą można bez obaw posadzić w ogrodzie z małymi dziećmi. Rozcierane liście mają natomiast wyraźnie nieprzyjemny zapach.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- Missouri Botanical Garden — Catalpa bignonioidesInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
