W skrócie
- Zimozielony krzew na żywopłoty i ekrany, bardzo popularny w Europie Zachodniej.
- Młode przyrosty są intensywnie czerwone (odmiana Red Robin), z wiekiem zielenieją.
- Szybko rośnie; cięcie wybija kolejne rzuty czerwonych liści.
- Mrozoodporny dopiero od strefy USDA 7 — w chłodniejszych rejonach Polski wymaga osłoniętego stanowiska.
- Nie znosi mokrej gleby; liście zawierają związki cyjanogenne i nie są jadalne.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Różowate (Rosaceae)
- Wysokość
- 2.5–4 m
- Szerokość
- 2–3.5 m
- Pokrój
- Wyprostowany
- Tempo wzrostu
- Szybkie
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Gliniasta, Próchniczna
- Odczyn
- pH 5.5–7.5
- Wilgotność
- Umiarkowana
- Kwitnienie
- Kwiecień–Maj
- Mrozoodporność
- USDA 7a–9b
- Rozmnażanie
- Z sadzonek
Charakterystyka
Gęsty, wzniesiony krzew osiągający 2,5–4 m wysokości. Skórzaste, błyszczące liście przy rozwijaniu są ognistoczerwone, później ciemnozielone. Drobne, białe kwiaty zebrane są w płaskie baldachogrona i pojawiają się wiosną, jednak roślinę uprawia się przede wszystkim dla efektownego ulistnienia, nie kwiatów.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Po ukorzenieniu znosi krótką suszę, ale w pierwszych latach i podczas upałów wymaga podlewania. Absolutnie nie znosi mokrej, zbitej gleby — zastój wody prowadzi do plamistości liści i zgnilizny korzeni.
Nawożenie
Zasilanie po cięciu pobudza kolejny rzut jaskrawoczerwonych młodych liści.
Sadzenie
Stanowisko osłonięte od mroźnych wiatrów, gleba żyzna i dobrze przepuszczalna; na żywopłot sadzić co 60–80 cm.
Przycinanie
Skracać pędy sekatorem (nie nożycami, by nie kaleczyć liści) — każde cięcie wybija świeże, czerwone przyrosty, które są główną ozdobą.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Ciemna, matowa zieleń cisu pięknie kontrastuje z jaskrawą czerwienią młodych liści głogownika; oba znoszą formowanie i tworzą gęsty, zimozielony ekran.
Równie silnie rosnący, zimozielony krzew żywopłotowy o podobnych wymaganiach — dobrze łączą się w mieszanym, nieformowanym ekranie.
Złe sąsiedztwo
Ich obecność świadczy o wilgotnym, zbitym podłożu, na którym głogownik choruje na plamistość liści i zgniliznę korzeni.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Kwiaty i młode pędy nagle brązowieją, a następnie czernieją, wyglądając jak przypalone ogniem — stąd nazwa choroby. Wierzchołki porażonych pędów charakterystycznie wyginają się ku dołowi w kształt haczyka przypominającego pasterski pastorał. W warunkach dużej wilgotności z porażonych tkanek wydobywa się mleczny, kleisty wyciek bakteryjny, a infekcja szybko postępuje w dół pędu, prowadząc do zamierania całych konarów. Porażone liście i owoce zasychają, lecz długo pozostają na drzewie. Najsilniej porażane są grusza i pigwa, następnie jabłoń, a spośród roślin ozdobnych i dziko rosnących — głóg, irga, ognik (Pyracantha) i jarząb, które bywają groźnym rezerwuarem infekcji. Na korze konarów i pnia powstają wyraźnie odgraniczone, zapadnięte nekrozy (rak zgorzelinowy) z pękającą korą; po jej nacięciu tkanka podkorowa jest przebarwiona na czerwonobrązowo, często z marmurkowatymi smugami. Kropla wycieku bakteryjnego z czasem bursztynieje i zasycha, a obecność bakterii można potwierdzić tzw. testem strumieniowania — ze świeżo przekrojonej porażonej tkanki zanurzonej w wodzie wypływają smużki mętnej zawiesiny bakteryjnej. Porażone owoce czernieją i mumifikują się, pozostając na drzewie, co odróżnia zarazę od zwykłego więdnięcia z niedoboru wody.
MszyceDrobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową. Cechą diagnostyczną odróżniającą mszyce od innych drobnych owadów ssących jest para syfonów (rurkowatych wyrostków) na końcu odwłoka oraz ogonek (cauda); w jednej kolonii występują zwykle formy bezskrzydłe (dzieworodne samice) obok uskrzydlonych migrantek, które latem nalatują na nowe rośliny. Latem mszyce rozmnażają się dzieworodnie i żyworodnie, w wielu pokoleniach, dzięki czemu populacja narasta lawinowo; jesienią u wielu gatunków pojawia się pokolenie płciowe składające zimujące jaja na żywicielu, a gatunki dwudomowe przenoszą się między żywicielem zimowym (często drzewem lub krzewem) a letnim (rośliną zielną). Objawy żerowania to skręcanie, kędzierzawienie i deformacja młodych liści, zahamowanie wzrostu, żółknięcie oraz opadanie pąków i zawiązków. Obfita rosa miodowa oblepia liście, a rozwijający się na niej grzyb czerni sadzakowej tworzy czarny nalot ograniczający fotosyntezę; rosą miodową żywią się mrówki, które w zamian bronią kolonii przed drapieżcami. Mszyce są też ważnymi wektorami wirusów roślinnych (m.in. mozaik), przenosząc je z rośliny na roślinę już podczas krótkiego kłucia próbnego.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Lekka | Liście zawierają glikozydy cyjanogenne; przypadkowe zjedzenie większych ilości może wywołać dolegliwości żołądkowe. Owoce i liście nie są przeznaczone do spożycia. |
| Psy | Lekka | Zgryzanie liści bywa przyczyną podrażnienia układu pokarmowego z powodu związków cyjanogennych. |
| Koty | Lekka | Jak u psów — liście mogą podrażnić przewód pokarmowy. |
Historia i pochodzenie
Mieszaniec wyhodowany w XX wieku (nazwa upamiętnia szkółkę Frasera w USA) z krzyżówki dwóch azjatyckich gatunków głogownika. Odmiana Red Robin, wprowadzona w Nowej Zelandii, zdobyła ogromną popularność w łagodnym klimacie Europy Zachodniej jako szybki, barwny zamiennik tradycyjnych żywopłotów.
Zastosowanie
Przede wszystkim na formowane i nieformowane żywopłoty oraz ekrany osłaniające. Sadzony pojedynczo tworzy efektowny, całoroczny akcent; dobrze znosi uprawę w dużych pojemnikach na tarasach w cieplejszych regionach.
Ciekawostki
- Intensywność czerwieni młodych liści zależy od nasłonecznienia — w cieniu przyrosty są bledsze.
- Zapach kwiatów bywa odbierany jako nieprzyjemny, dlatego formowane żywopłoty często przycina się jeszcze przed kwitnieniem.
Najczęstsze pytania
Czy głogownik Frasera przetrwa zimę w Polsce?
Jest mrozoodporny dopiero od strefy USDA 7, więc pewnie zimuje głównie w zachodniej i południowej Polsce oraz w miastach. W chłodniejszych rejonach potrzebuje stanowiska osłoniętego od mroźnych wiatrów, a w młodym wieku okrywania; w surowe zimy może przemarzać.
Jak uzyskać intensywnie czerwone młode liście?
Czerwień pojawia się na świeżych przyrostach, dlatego roślinę przycina się kilka razy w sezonie — każde cięcie wybija nowy rzut jaskrawych liści. Pełne słońce dodatkowo pogłębia barwę.
Czy głogownik jest trujący?
Liście zawierają glikozydy cyjanogenne i nie są jadalne; zjedzenie większych ilości może zaszkodzić ludziom i zwierzętom. W normalnej uprawie żywopłotowej roślina nie stwarza zagrożenia, ale nie należy jej spożywać.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Photinia × fraseri Red RobinInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.