W skrócie
- Stanowisko: półcień lub cień — bezpośrednie słońce wypala deseń liści.
- Podłoże stale lekko wilgotne; nie znosi ani przesuszenia, ani rozmoknięcia.
- Podlewać wyłącznie wodą miękką: deszczową, filtrowaną lub destylowaną.
- Wymaga wysokiej wilgotności powietrza — w suchym mieszkaniu brązowieją brzegi liści.
- Całkowicie nietrująca — bezpieczna dla kotów, psów i dzieci.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Marantowate (Marantaceae)
- Wysokość
- 0.5–1 m
- Szerokość
- 0.4–0.8 m
- Pokrój
- Kępowy
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Półcień, Cień
- Gleba
- Próchniczna, Torfowa
- Odczyn
- pH 5.5–6.5
- Wilgotność
- Wilgotna
- Kwitnienie
- —
- Mrozoodporność
- —
- Rozmnażanie
- Przez podział
Charakterystyka
Bylina kępowa o liściach wyrastających wprost z kłącza na długich ogonkach. Blaszki są duże (20–40 cm), szerokoeliptyczne i pokryte krótkim aksamitnym meszkiem, dzięki któremu wydają się matowe. Na ciemnozielonym tle odchodzą od nerwu głównego jasnozielone, jodełkowate pasy; spód liścia jest purpurowy. Kwiaty są niepozorne, białofioletowe i w mieszkaniu pojawiają się rzadko.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Podłoże musi być stale lekko wilgotne — kalatea nie wybacza ani przesuszenia, ani rozmoknięcia. Wyjątkowo wrażliwa na wapń, chlor i fluor: podlewać wyłącznie wodą deszczową, filtrowaną lub destylowaną w temperaturze pokojowej.
Nawożenie
Wyraźnie rozcieńczony, około jednej czwartej dawki producenta — kalatea ma delikatne korzenie i łatwo ją zasolić, co objawia się brązowieniem brzegów liści. Zimą nie nawozić.
Sadzenie
Lekkie, kwaśne podłoże torfowe z dodatkiem perlitu i kory, utrzymujące wilgoć, ale przepuszczalne. Doniczka niezbyt duża, z drenażem; można ustawić ją na tacce z mokrym keramzytem dla podniesienia wilgotności powietrza.
Przycinanie
Wycinać zaschnięte i zbrązowiałe liście u samej nasady ogonka. Roślina nie wymaga cięcia formującego — odnawia się przez wypuszczanie nowych liści ze środka kępy.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Paproć potrzebuje tej samej stałej wilgoci i półcienia, a ustawione razem rośliny wzajemnie podnoszą wilgotność powietrza wokół siebie.
Identyczne wymagania: rozproszone światło, wilgotne podłoże i wilgotne powietrze — klasyczna para do łazienki z oknem.
Najbliższa krewna z tej samej rodziny, o tych samych potrzebach i tym samym nocnym unoszeniu liści — naturalne zestawienie w jednej aranżacji.
Złe sąsiedztwo
Pełne słońce i sucha bryła korzeniowa oznaczają dla kalatei błyskawiczne zasychanie brzegów liści i utratę deseniu.
Juka wymaga jasnego stanowiska i długich przerw w podlewaniu — warunków odwrotnych do potrzeb kalatei.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | Roślina nietrująca — nie zawiera szczawianów wapnia typowych dla obrazkowatych. |
| Psy | Brak | Uznawana za bezpieczną; zjedzenie liści nie powoduje zatrucia. |
| Koty | Brak | Bezpieczna dla kotów — obok zielistki jedna z częściej polecanych roślin do domu ze zwierzętami. |
Historia i pochodzenie
Gatunek opisano z Brazylii w XIX wieku jako Calathea zebrina i pod tą nazwą jest do dziś sprzedawany. Badania molekularne z 2012 roku wykazały jednak, że dawny rodzaj Calathea nie jest jednolity, i większość uprawianych gatunków — w tym kalateę pasiastą — przeniesiono do rodzaju Goeppertia. Nazwa handlowa „kalatea” pozostała jednak w powszechnym użyciu.
Zastosowanie
Do wnętrz mieszkalnych o rozproszonym świetle, z dala od okien południowych i grzejników. Najlepiej czuje się w łazience lub kuchni, gdzie wilgotność powietrza jest naturalnie wyższa, albo w towarzystwie innych roślin tworzących wspólny wilgotny mikroklimat. Ze względu na brak toksyczności bezpieczna w domu z kotem.
Ciekawostki
- Kalatee należą do roślin modlących się: wieczorem unoszą liście do pionu, a rano opuszczają je poziomo. Ruch napędza pulwinus — zgrubienie u nasady ogonka, które zmienia turgor komórek po jednej ze stron.
- Nocne unoszenie liści bywa na tyle wyraźne, że w cichym pokoju słychać szelest — stąd angielska nazwa całej grupy: prayer plants.
Najczęstsze pytania
Dlaczego kalatea ma brązowe, suche brzegi liści?
To najczęstszy problem tego gatunku i zwykle ma dwie przyczyny: zbyt suche powietrze oraz podlewanie twardą wodą kranową, na której wapń, chlor i fluor kalatea reaguje wyjątkowo źle. Trzeba przejść na wodę deszczową, filtrowaną lub destylowaną i podnieść wilgotność — ustawić doniczkę na tacce z mokrym keramzytem lub w grupie innych roślin.
Dlaczego liście kalatei się zwijają?
Zwinięte w rulon liście to sygnał przesuszenia bryły korzeniowej lub zbyt suchego powietrza — roślina ogranicza w ten sposób parowanie. Po podlaniu miękką wodą zwykle rozprostowują się w ciągu doby. Warto pamiętać, że lekkie unoszenie liści na noc jest naturalne i nie ma nic wspólnego z problemem.
Czy kalatea jest bezpieczna dla kotów?
Tak. Kalatea należy do roślin nietrujących dla kotów, psów i ludzi — nie zawiera szczawianów wapnia ani drażniącego soku, przez które groźne są difenbachia czy anturium. To jedna z niewielu efektownych roślin liściastych, które można bez obaw trzymać w domu ze zwierzętami.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Goeppertia zebrinaInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
