W skrócie
- Stanowisko słoneczne, gleba przepuszczalna, sucha do umiarkowanie wilgotnej.
- Kwitnie niebiesko od maja do września, zwłaszcza po przycięciu w połowie lata.
- Bardzo sucholubna i niewymagająca; nie znosi mokrej, ciężkiej gleby.
- Bezpłodny mieszaniec — nie zawiązuje nasion i nie rozsiewa się samoczynnie.
- Wabi koty (nepetalakton) oraz tłumy pszczół i motyli.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Jasnotowate (Lamiaceae)
- Wysokość
- 0.3–0.5 m
- Szerokość
- 0.4–0.6 m
- Pokrój
- Kępowy
- Tempo wzrostu
- Szybkie
- Stanowisko
- Słońce
- Gleba
- Piaszczysta, Próchniczna, Wapienna
- Odczyn
- pH 6–7.8
- Wilgotność
- Sucha, Umiarkowana
- Kwitnienie
- Maj–Wrzesień
- Mrozoodporność
- USDA 4a–8b
- Rozmnażanie
- Przez podział, Z sadzonek
Charakterystyka
Tworzy przewiewne, rozłożyste kępy o czterokanciastych pędach, typowych dla jasnotowatych. Drobne, ząbkowane liście są aromatyczne i pokryte delikatnym, srebrzystym omszeniem, które nadaje całej roślinie szarozielony ton. Od maja niemal całą kępę okrywają luźne kłosy drobnych, lawendowoniebieskich kwiatów. Ponieważ jest to bezpłodny mieszaniec, roślina nie marnuje sił na nasiona i kwitnie długo, a po ścięciu chętnie powtarza kwitnienie.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Roślina sucholubna, doskonała na słoneczne, przepuszczalne stanowiska. Po zadomowieniu bardzo odporna na suszę; nie znosi przelewania i ciężkiej, mokrej gleby, na której korzenie gniją.
Nawożenie
Oszczędnie — na zbyt żyznej glebie roślina wybuja, rozkłada się i słabiej kwitnie.
Sadzenie
Stanowisko pełni słońca, gleba przepuszczalna, chętnie wapienna. Na podłożach ciężkich dodać żwir lub gruby piasek dla poprawy drenażu.
Przycinanie
Po przekwitnięciu ściąć kępę o mniej więcej jedną trzecią — roślina szybko odbija i zakwita ponownie; wiosną usunąć zeschnięte pędy.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Klasyczne obsadzenie stóp róż — miękka, niebieska mgiełka kwiatów maskuje nagie dolne pędy róż i podkreśla ich barwę.
Obie rośliny lubią pełne słońce i suchą, przepuszczalną glebę oraz przyciągają zapylacze — tworzą spójną, śródziemnomorską w charakterze rabatę.
Sucholubny rozchodnik ma identyczne wymagania, a jego mięsiste kępy dobrze kontrastują z przewiewnym pokrojem kocimiętki.
Złe sąsiedztwo
Wymagają wilgotnej gleby i osłony od słońca — w takich warunkach kocimiętka wybuja i gnije, więc nie należy sadzić jej razem z nimi.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Biały, mączysty nalot na liściach, pędach i pąkach. Liście żółkną, deformują się i przedwcześnie opadają. Nalot rozwija się na obu stronach blaszki, często dobrze widoczny od góry, i daje się łatwo zetrzeć palcem — to powierzchniowa grzybnia ektopasożyta, czerpiąca składniki z komórek skórki za pomocą ssawek (haustoriów). Początkowo widoczne są pojedyncze, okrągłe, białe plamki, które z czasem zlewają się i pokrywają całą powierzchnię liści oraz młode przyrosty. Najbardziej podatne są liście młode i tegoroczne pędy; silne porażenie powoduje ich marszczenie, sztywnienie i zahamowanie wzrostu, a na pąkach — deformację lub zamieranie kwiatów. Na owocach niektórych gatunków (agrest, jabłoń, dyniowate) nalot pozostawia ordzawienia lub skorzawiałą powłokę. Pod koniec sezonu w obrębie nalotu pojawiają się drobne, ciemne owocniki (chasmotecja, dawniej nazywane klejstotecjami) — zimujące struktury patogena. Choroba dotyka wielu roślin, m.in. róż, dębu, ligustru, bzu, dyniowatych, zbóż, winorośli, jabłoni, agrestu, floksów i jeżówek, przy czym każdego z tych żywicieli poraża wyspecjalizowany gatunek grzyba.
PrzędziorkiMaleńkie (0,3–0,5 mm) pajęczaki, trudne do dostrzeżenia gołym okiem, żerujące na spodniej stronie liści. Objawy: drobne, jasne plamki (nakłucia), z czasem liście szarzeją, żółkną i zasychają. Przy silnym porażeniu widoczna delikatna pajęczyna. Rozwojowi sprzyja ciepłe, suche powietrze — częsty problem roślin doniczkowych zimą przy grzejnikach. Przędziorki nie są owadami, lecz roztoczami z rodziny Tetranychidae — dorosłe osobniki mają 8 odnóży (larwy tylko 6). Najpospolitszy w uprawach jest przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae): żółtozielone samice noszą po bokach ciała dwie ciemne plamy, a zimujące samice przebarwiają się na pomarańczowoczerwono. W sadach częsty jest przędziorek owocowiec (Panonychus ulmi), którego czerwone jaja zimują gromadnie na korze pędów. Mechanizm żerowania: roztocze nakłuwają komórki skórki i miękiszu spodu liścia i wysysają ich zawartość, a opróżnione komórki wypełniają się powietrzem — stąd charakterystyczne, srebrzysto-szare, drobne cętkowanie widoczne od góry blaszki (przypomina mozaikowe odbarwienie). Przy dużej liczebności liście brązowieją, zwijają się i przedwcześnie opadają, a cała roślina słabnie i traci przyrosty. Gęsta pajęczyna snuta między liśćmi i wierzchołkami pędów pojawia się dopiero przy zaawansowanym ataku i jest sygnałem ryzyka rozwleczenia szkodnika na sąsiednie rośliny. Cykl rozwojowy jest bardzo szybki w cieple i suszy — w temperaturze 25–30°C jedno pokolenie może zamknąć się w 1–2 tygodnie, stąd liczne pokolenia w sezonie i gwałtowne, wykładnicze narastanie populacji. Samice składają kuliste, przezroczyste jaja na spodzie liści. Zimują zapłodnione samice (w szczelinach kory, ściółce i resztkach roślinnych) lub — u przędziorka owocowca — jaja na korze. Wczesne porażenie łatwo przeoczyć; w diagnostyce pomaga strząśnięcie liścia nad białą kartką (widoczne wędrujące punkciki) albo obejrzenie spodu liścia przez lupę.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | Roślina uznawana za nietrującą; bywa wykorzystywana w zielarstwie i jako aromatyczne zioło. |
| Koty | Brak | Zawiera nepetalakton, który silnie wabi koty i wywołuje u nich charakterystyczne pobudzenie. Jest dla nich bezpieczny, choć zjedzenie dużych ilości może przejściowo rozstroić żołądek. |
| Psy | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Powstała jako spontaniczny mieszaniec w europejskich szkółkach na początku XX wieku i została nazwana na cześć holenderskiego szkółkarza J. H. Faassena. Szybko stała się jedną z najpopularniejszych bylin do słonecznych rabat, docenianą za niezawodność i długi sezon kwitnienia.
Zastosowanie
Do słonecznych rabat bylinowych, obwódek i ogrodów w stylu wiejskim oraz śródziemnomorskim, na suche skarpy i do donic. Klasycznie sadzona u stóp róż i wzdłuż ścieżek, gdzie muśnięta uwalnia aromat.
Ciekawostki
- Zapach liści zawiera nepetalakton — ten sam związek, który wprawia koty w charakterystyczne rozmarzenie.
- Jako bezpłodny mieszaniec nie zachwaszcza ogrodu samosiewem, w odróżnieniu od wielu dziko rosnących kocimiętek.
Najczęstsze pytania
Jak skłonić kocimiętkę do powtórnego kwitnienia?
Gdy pierwsza fala kwiatów zaczyna przekwitać, wystarczy ściąć całą kępę o mniej więcej jedną trzecią. Roślina szybko wypuszcza nowe pędy i po kilku tygodniach zakwita ponownie, często aż do września.
Czy kocimiętka Faassena rozsiewa się po ogrodzie?
Nie. To bezpłodny mieszaniec, który nie zawiązuje płodnych nasion, więc nie zachwaszcza ogrodu samosiewem — w przeciwieństwie do niektórych dziko rosnących kocimiętek. Rozmnaża się ją przez podział lub sadzonki.
Dlaczego koty tarzają się w kocimiętce?
Odpowiada za to nepetalakton zawarty w aromatycznych liściach, który u wielu kotów wywołuje charakterystyczne pobudzenie i rozmarzenie. Jest dla nich bezpieczny, choć rośliny bywają przez to nadgryzane i przygniatane.
Źródła
- RHS — Nepeta × faasseniiInstytucja / ogród botaniczny
- Missouri Botanical Garden — Nepeta × faasseniiInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.