W skrócie
- Łatwy, mrozoodporny krzew (USDA 5) o obfitym kwitnieniu w czerwcu i lipcu.
- Białe lub różowo nabiegłe kwiaty zebrane w wzniesione wiechy.
- Znosi słońce i półcień, dobrze rośnie w przeciętnej ogrodowej glebie.
- Kwitnie na pędach zeszłorocznych — przycinać zaraz po kwitnieniu.
- Szorstkie w dotyku liście i złuszczająca się kora starszych pędów.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Hortensjowate (Hydrangeaceae)
- Wysokość
- 1.5–3 m
- Szerokość
- 1.5–2 m
- Pokrój
- Wyprostowany
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Gliniasta, Próchniczna
- Odczyn
- pH 6–7.5
- Wilgotność
- Umiarkowana
- Kwitnienie
- Czerwiec–Lipiec
- Mrozoodporność
- USDA 5a–8b
- Rozmnażanie
- Z sadzonek
Charakterystyka
Wzniesiony krzew o wysokości 1,5–3 m z lekko przewisającymi wierzchołkami pędów. Liście są jajowatolancetowate, matowozielone i szorstkie w dotyku (stąd nazwa gatunkowa scabra — szorstki). Drobne, gwiazdkowate kwiaty o pięciu płatkach zebrane są w gęste, wzniesione wiechy; u odmian bywają pełne i mocniej różowe. Na starszych pędach brązowa kora złuszcza się pasmami.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Lubi glebę umiarkowanie wilgotną. Podlewać w czasie suszy, zwłaszcza przed kwitnieniem i w pierwszym roku po posadzeniu; nie znosi długotrwałego zastoju wody.
Nawożenie
Niewymagający; wystarczy wiosenne ściółkowanie kompostem lub jedna dawka nawozu do krzewów.
Sadzenie
Stanowisko słoneczne lub lekko ocienione, gleba żyzna i przepuszczalna; dołek wzbogacić kompostem.
Kalendarz cięcia
Grupa cięcia: Krzewy kwitnące wiosną
Co i jak ciąć
Zaraz po przekwitnieniu co roku wytnij 1/4–1/3 najstarszych pędów u samej nasady, a przekwitłe pędy skróć do młodego rozgałęzienia. Dzięki temu utrzymujesz stały dopływ młodych pędów od dołu.
Zaraz po przekwitnięciu (lipiec).
Czego nie robić
Nie tnij zimą ani wczesną wiosną przed kwitnieniem — usuniesz gotowe zawiązki i nie będzie kwiatów. Właściwe okno to tylko chwila tuż po przekwitnieniu. Nie strzyż też na płasko jak żywopłotu — zniszczysz naturalny pokrój i pędy kwiatowe.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Klasyczne zestawienie białych krzewów wczesnego lata — kwitną w zbliżonym czasie, mają podobne wymagania i razem tworzą jasny, pachnący (jaśminowiec) akcent w rabacie.
Niskie byliny ładnie zasłaniają odsłoniętą, zdrewniałą podstawę żylistka i lubią to samo, umiarkowanie wilgotne stanowisko.
Złe sąsiedztwo
Znoszą jałowe, suche podłoże, na którym żylistek słabiej rośnie i skąpo kwitnie — mają przeciwstawne potrzeby wodne.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | — |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Rodzaj upamiętnia holenderskiego mecenasa botaniki Johana van der Deutza. Gatunek sprowadzono z Japonii i Chin do Europy w XIX wieku i szybko rozpowszechniono jako łatwy, obficie kwitnący krzew do ogrodów przydomowych i parków; do dziś ceniony jest za niezawodne, letnie kwitnienie.
Zastosowanie
Do rabat krzewiastych, na obrzeża trawników, do nieformowanych żywopłotów i ogrodów naturalistycznych. Dobrze komponuje się z jaśminowcem i innymi krzewami wczesnego lata; kwitnące pędy nadają się na cięcie do wazonu.
Ciekawostki
- Nazwa gatunkowa scabra oznacza szorstki i odnosi się do chropowatych, pokrytych drobnymi włoskami liści.
- Pełnokwiatowe odmiany, jak Plena czy Codsall Pink, mają kwiaty wyraźniej różowe od spodu.
Najczęstsze pytania
Kiedy przycinać żylistek?
Zaraz po przekwitnięciu, w lipcu. Żylistek kwitnie na pędach zeszłorocznych, więc cięcie wiosenne usunęłoby pąki. Co roku wycina się kilka najstarszych pędów przy ziemi, aby odmłodzić i przerzedzić krzew.
Dlaczego żylistek słabo kwitnie?
Najczęstsze przyczyny to cięcie w złym terminie (wiosną) oraz zbyt głębokie zacienienie. Roślina potrzebuje słońca lub lekkiego półcienia i cięcia dopiero po kwitnieniu, by zawiązać pąki na kolejny rok.
Czy żylistek jest mrozoodporny?
Tak, gatunek jest odporny do strefy USDA 5 i w większości Polski zimuje bez okrywania. W surowe zimy mogą przemarzać końce najmłodszych pędów, co usuwa się przy cięciu po kwitnieniu.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Deutzia scabraInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
