Jałowiec pospolity

Rdzawopomarańczowe lub brunatne, pylące skupiska zarodników na spodniej stronie liści, którym na wierzchu odpowiadają żółte plamy. Silnie porażone liście żółkną i przedwcześnie opadają, roślina słabnie. Dotyczy m.in. róż, malw, a niektóre rdze mają żywiciela pośredniego (np. rdza gruszy — jałowiec). Krostki (skupiska zarodników letnich, tzw. urediniów) przebijają skórkę liścia i uwalniają pomarańczowo-rdzawy proszek, który ściera się na palec — to najpewniejsza cecha rozpoznawcza. W pełni lata pojawiają się głównie na spodzie blaszki, wzdłuż nerwów i na ogonkach, u niektórych gatunków także na zielonych pędach i działkach kielicha. Późną jesienią skupiska ciemnieją do brunatnoczarnych — to zarodniki przetrwalnikowe (telia), którymi grzyb zimuje na resztkach roślin. Rdze cechuje wąska specjalizacja: dana rdza poraża zwykle jeden gatunek lub rodzaj żywiciela, dlatego rdza róży, malwy oraz prawoślazu, fasoli, pora i czosnku, mięty, pelargonii czy trawnika to różne, niewymienne grzyby. Objaw ogólny — żółknięcie i przedwczesne opadanie liści — osłabia roślinę, ogranicza kwitnienie i plonowanie, rzadko jednak zabija ją w ciągu jednego sezonu.

Choroba ma cykl dwużywicielowy: głównym żywicielem jest grusza, a żywicielem pośrednim jałowiec, zwłaszcza sabiński i chiński, na którym grzyb zimuje. Na wierzchniej stronie liści gruszy wiosną pojawiają się jaskrawe, pomarańczowo-czerwone plamy, które stopniowo się powiększają. Latem na spodniej stronie liści, naprzeciw plam, wyrastają brodawkowate, sitkowate wyrostki (ecja) uwalniające zarodniki. Na jałowcu grzyb tworzy wrzecionowate zgrubienia pędów, które wiosną w wilgotnej aurze pęcznieją w galaretowate, pomarańczowe wyrostki. Plamy na wierzchu liścia bywają początkowo drobne i żółtozielone, z czasem przybierają jaskrawą, pomarańczowo-czerwoną barwę z czerwonawą obwódką; w ich centrum, na górnej stronie, widać niekiedy drobne czarne punkty (spermogonia). Odpowiadające im ecja na spodniej stronie mają postać kilkumilimetrowych, jasnobrązowych, rurkowato-sitkowatych wyrostków zebranych w skupiska — to właśnie ten kratkowaty układ dał chorobie niemiecką nazwę „Birnengitterrost” (rdza kratkowa gruszy). Przy silnym porażeniu plam jest wiele, liście przedwcześnie żółkną i opadają, drzewo słabnie i gorzej plonuje; sporadycznie plamy pojawiają się też na ogonkach liściowych, młodych pędach i owocach. Cykl jest ściśle jednokierunkowy: wiosną, w wilgotnej aurze, galaretowate wyrosty na jałowcu uwalniają zarodniki podstawkowe przenoszone przez wiatr nawet na setki metrów, które zakażają wyłącznie gruszę — grzyb nie przenosi się z gruszy na gruszę, a dojrzałe ecja na liściach gruszy uwalniają z kolei zarodniki zakażające z powrotem jałowiec, nie kolejne grusze.