W skrócie
- Rośnie na słońcu i w cieniu, także w trudnym, suchym cieniu pod drzewami.
- Tworzy gęsty, zwarty kobierzec skutecznie tłumiący chwasty.
- Aromatyczne liście są półzimozielone i jesienią przebarwiają się na czerwono.
- Bardzo odporny na suszę, mróz i zaniedbanie — praktycznie bezobsługowy.
- Kwitnie w maju i czerwcu, wabiąc pszczoły i trzmiele.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Bodziszkowate (Geraniaceae)
- Wysokość
- 0.25–0.4 m
- Szerokość
- 0.4–0.6 m
- Pokrój
- Płożący
- Tempo wzrostu
- Szybkie
- Stanowisko
- Słońce, Półcień, Cień
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta, Piaszczysta, Wapienna
- Odczyn
- pH 6–7.8
- Wilgotność
- Sucha, Umiarkowana
- Kwitnienie
- Maj–Czerwiec
- Mrozoodporność
- USDA 4a–8b
- Rozmnażanie
- Przez podział, Z sadzonek, Przez rozłogi, Z nasion
Charakterystyka
Rozrasta się za pomocą grubych, mięsistych, pełzających po powierzchni gruntu kłączy, z których wyrastają dłoniasto klapowane, żywicznie pachnące liście. Latem listowie jest świeżo zielone, a jesienią i zimą wybarwia się rdzawo i czerwono, bo roślina zwykle nie zrzuca wszystkich liści. W maju i czerwcu nad kępą unoszą się drobne, różowe do purpurowych kwiaty z długimi, wystającymi pręcikami i charakterystycznym dzióbkowatym owocem typowym dla bodziszków.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Jedna z niewielu bylin okrywowych, które dobrze radzą sobie w suchym cieniu pod drzewami. Po zadomowieniu bardzo odporny na suszę — podlewanie potrzebne głównie w pierwszym sezonie i podczas długich upałów.
Nawożenie
Roślina niewymagająca — wystarczy cienka warstwa kompostu wiosną, nawożenie nie jest konieczne.
Sadzenie
Toleruje niemal każdą przepuszczalną glebę, także ubogą i kamienistą. Na dużych powierzchniach sadzić w rozstawie ok. 30–40 cm, aby szybko zwarł się w gęsty kobierzec.
Przycinanie
Po kwitnieniu można lekko przyciąć kępę, by ją zagęścić i odświeżyć; wiosną usunąć uszkodzone lub przebarwione liście.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Klasyczny duet do cienia — bodziszek gęsto wypełnia miejsce między kępami funkii i tłumi chwasty, gdy jej liście dopiero się rozwijają.
Obie byliny cenią półcień i tworzą efektowną kompozycję liściową; ozdobne liście żurawki kontrastują z aromatycznym listowiem bodziszka.
Dwie wytrzymałe, zimozielone byliny okrywowe o zbliżonych wymaganiach — razem dają gęste, niskopienne obramowanie rabat i skarp.
Złe sąsiedztwo
Gęsty, szybko rozrastający się kobierzec bodziszka potrafi zagłuszyć delikatne, powoli przyrastające sąsiadki, odbierając im światło i miejsce.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | Roślina uznawana za nietrującą; u osób wrażliwych kontakt z aromatycznymi liśćmi może rzadko podrażnić skórę. Olejki eteryczne z liści pozyskuje się w perfumerii. |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Gatunek południowoeuropejskich gór od stuleci uprawiany w ogrodach, a jego aromatyczne liście były źródłem olejku (tzw. zdravetz) używanego w perfumerii, zwłaszcza na Bałkanach. W nowoczesnym ogrodnictwie zyskał sławę jako niezawodna roślina okrywowa do miejsc, w których niewiele innych bylin sobie radzi.
Zastosowanie
Idealny do obsadzania skarp, podszycia pod drzewami i krzewami, obrzeży rabat oraz miejsc suchych i zacienionych, gdzie ma tłumić chwasty. Sprawdza się też w ogrodach naturalistycznych i skalnych oraz jako niewymagająca zieleń w parkach.
Ciekawostki
- Roztarte liście wydzielają intensywny, żywiczno-korzenny zapach, który skutecznie zniechęca sarny i króliki.
- Na Bałkanach olejek z tej rośliny, znany jako zdravetz, bywa składnikiem perfum.
Najczęstsze pytania
Czy bodziszek korzeniasty poradzi sobie w suchym cieniu pod drzewami?
Tak — to jedna z jego największych zalet. Należy do nielicznych bylin okrywowych, które dobrze rosną w suchym cieniu, gdzie konkurują z korzeniami drzew. Po zadomowieniu tworzy tam gęsty, samodzielny kobierzec.
Czy bodziszek korzeniasty jest zimozielony?
Jest półzimozielony — w łagodne zimy zachowuje większość aromatycznych liści, które dodatkowo przebarwiają się na czerwono i rdzawo. Uszkodzone przez mróz liście łatwo usunąć wczesną wiosną, a roślina szybko się regeneruje.
Jak rozmnożyć bodziszek korzeniasty?
Najprościej przez podział kępy lub odcięcie fragmentów pełzającego kłącza z korzeniami wiosną albo wczesną jesienią. Odcinki szybko się ukorzeniają, dlatego roślina jest bardzo łatwa do namnożenia na większe powierzchnie.
Źródła
- RHS — Geranium macrorrhizumInstytucja / ogród botaniczny
- Plants of the World Online (POWO) — Geranium macrorrhizumBaza danych (GBIF, POWO…)
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
