W skrócie
- Fioletowo-niebieskie, wzniesione szyszki już na młodych roślinach — jej znak rozpoznawczy.
- Igły ciemnozielone z wierzchu, srebrzystobiałe od spodu.
- Rośnie wolno i pozostaje niewielka — idealna do małych ogrodów.
- Wymaga świeżej, kwaśnej, przepuszczalnej gleby; źle znosi suszę i upał.
- Praktycznie nie wymaga cięcia.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Sosnowate (Pinaceae)
- Wysokość
- 3–10 m
- Szerokość
- 2–4 m
- Pokrój
- Stożkowaty
- Tempo wzrostu
- Wolne
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta, Piaszczysta
- Odczyn
- pH 5–6.5
- Wilgotność
- Umiarkowana, Wilgotna
- Kwitnienie
- —
- Mrozoodporność
- USDA 5a–7a
- Rozmnażanie
- Z nasion, Z sadzonek
Charakterystyka
Niewielki, wolno rosnący iglak o zwartej, stożkowatej koronie. Krótkie igły są ciemnozielone i błyszczące z wierzchu, a od spodu srebrzystobiałe od dwóch pasków aparatów szparkowych, co nadaje całej roślinie srebrzysty połysk. Największą ozdobą są jednak wzniesione, cylindryczne szyszki o intensywnie fioletowo-niebieskiej barwie w młodości, pojawiające się wyjątkowo wcześnie — już na 1–1,5-metrowych okazach — i rozpadające się na drzewie jesienią.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Wymaga stale świeżej, przepuszczalnej gleby. Źle znosi suszę, upał i miejskie zanieczyszczenia — pomaga ściółkowanie i osłona od suchych wiatrów.
Nawożenie
Oszczędnie; kluczowe jest utrzymanie wilgotnej, lekko kwaśnej gleby, a nie intensywne zasilanie.
Sadzenie
Stanowisko chłodne, świeże i osłonięte; gleba żyzna, próchniczna, przepuszczalna i lekko kwaśna. Unikać suchych, gorących miejsc przy murach i nawierzchniach.
Kalendarz cięcia
Grupa cięcia: Iglaki — cięcie minimalne
Co i jak ciąć
Usuwaj tylko pędy martwe i uszkodzone. Ewentualne formowanie rób lekko, późną wiosną lub latem, wyłącznie w obrębie zielonych, ulistnionych pędów — nie sięgaj nożycami głębiej.
Zwykle zbędne; ewentualnie wczesną wiosną.
Czego nie robić
Nie tnij w stare, bezlistne (brązowe) drewno — nie wypuści już nowych pędów i zostanie goła luka.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Dwa ozdobne iglaki o zbliżonych wymaganiach — kontrast srebrzystoniebieskiej i ciemnozielonej korony.
Różaneczniki lubią kwaśną, świeżą glebę i osłonę iglaka — klasyczne, leśne zestawienie.
Niski wrzos na kwaśnej glebie tworzy zwarty kobierzec u podstawy jodły w ogrodzie wrzosowiskowym.
Złe sąsiedztwo
Lawenda potrzebuje suchej, słonecznej i zasadowej gleby, przeciwnej wilgotnemu, kwaśnemu stanowisku jodły.
Jodła koreańska źle znosi upał i suszę odbite od nagrzanych powierzchni.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Grzyb poraża korzenie i podstawę pnia drzew oraz krzewów, prowadząc do ich powolnego zamierania – rośliny słabo przyrastają, przerzedzają koronę, drobnieją im liście, aż w końcu zasychają. Diagnostyczny objaw to białe, wachlarzowate (wachlarzykowate) strzępki grzybni tworzące zbitą warstwę pod korą u podstawy pnia, o wyraźnym grzybowym zapachu. W glebie i pod korą występują czarne lub ciemnobrązowe ryzomorfy przypominające sznurowadła („sznury”), którymi grzyb rozprzestrzenia się na kolejne rośliny. Jesienią u podstawy porażonych drzew wyrastają kępy owocników – opieniek. Objawy nadziemne są niespecyficzne i łatwo pomylić je z suszą lub przekarmieniem: część roślin zamiera nagle (całe drzewo brązowieje w ciągu jednego sezonu, zwłaszcza w upale), inne latami słabną – wypuszczają krótkie przyrosty, przedwcześnie się przebarwiają, a tuż przed śmiercią zawiązują wyjątkowo obfite kwiaty lub owoce („kwitnienie ze stresu”). U iglaków częsty jest wyciek żywicy u podstawy pnia. Po odsłonięciu kory przy szyi korzeniowej drewno korzeni i pnia bieleje i miękko próchnieje – opieńka wywołuje białą zgniliznę drewna. Warstwa grzybni bywa kremowa, skórzasta i rozchodzi się promieniście spod obumarłej kory. Ciekawostką biologiczną, a nie objawem przydatnym w ogrodowej diagnozie, jest to, że grzybnia w wilgotnym, porażonym drewnie potrafi bardzo słabo świecić w ciemności (tzw. „zimne światło”) – zjawisko jest zbyt nikłe i wymaga pełnej ciemności, więc w praktyce nie da się go wykorzystać do rozpoznania choroby. Choroba postępuje ogniskami – zamierają kolejno rośliny sąsiadujące z porażoną.
WełnowceOwady pokryte białym, watowatym, woskowym nalotem, gromadzące się w kątach liści, u nasady pędów i na spodzie blaszek. Wyglądają jak kłębki waty. Wysysają soki, osłabiają roślinę i wydzielają lepką rosę miodową, na której rozwija się czarny grzyb sadzakowy. Częsty szkodnik roślin doniczkowych i sukulentów. Dorosłe samice to owalne, miękkie owady długości około 2–5 mm, o różowawym lub szarym ciele ukrytym pod woskiem, często z woskowymi wyrostkami po bokach i na końcu odwłoka. Samce są drobne, uskrzydlone i nie żerują. U większości gatunków jaja składane są w białe, watowate owisaki (kokony), z których wylęgają się ruchliwe larwy (wędrowniki) rozpełzające się po roślinie i przenoszące porażenie na sąsiednie okazy; część wełnowców (np. Pseudococcus longispinus) jest jednak jajożyworodna i rodzi żywe wędrowniki bez wyraźnego owisaka. W ciepłych, suchych warunkach mieszkań i szklarni wełnowce rozwijają się przez cały rok, w kilku nakładających się pokoleniach — dlatego jednorazowy zabieg rzadko wystarcza. Objawy żerowania to zahamowanie wzrostu, żółknięcie, deformacja i przedwczesne opadanie liści, a przy silnym porażeniu zamieranie pędów; czarny sadzak na rosie miodowej dodatkowo ogranicza fotosyntezę i szpeci roślinę. Osobną formą są wełnowce korzeniowe (Rhizoecus), tworzące białe, woskowe skupienia na korzeniach i wewnątrz bryły korzeniowej — roślina słabnie i więdnie bez widocznego szkodnika na częściach nadziemnych. Wełnowcom często towarzyszą mrówki, które zjadają rosę miodową i chronią kolonie przed wrogami naturalnymi.
MszyceDrobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową. Cechą diagnostyczną odróżniającą mszyce od innych drobnych owadów ssących jest para syfonów (rurkowatych wyrostków) na końcu odwłoka oraz ogonek (cauda); w jednej kolonii występują zwykle formy bezskrzydłe (dzieworodne samice) obok uskrzydlonych migrantek, które latem nalatują na nowe rośliny. Latem mszyce rozmnażają się dzieworodnie i żyworodnie, w wielu pokoleniach, dzięki czemu populacja narasta lawinowo; jesienią u wielu gatunków pojawia się pokolenie płciowe składające zimujące jaja na żywicielu, a gatunki dwudomowe przenoszą się między żywicielem zimowym (często drzewem lub krzewem) a letnim (rośliną zielną). Objawy żerowania to skręcanie, kędzierzawienie i deformacja młodych liści, zahamowanie wzrostu, żółknięcie oraz opadanie pąków i zawiązków. Obfita rosa miodowa oblepia liście, a rozwijający się na niej grzyb czerni sadzakowej tworzy czarny nalot ograniczający fotosyntezę; rosą miodową żywią się mrówki, które w zamian bronią kolonii przed drapieżcami. Mszyce są też ważnymi wektorami wirusów roślinnych (m.in. mozaik), przenosząc je z rośliny na roślinę już podczas krótkiego kłucia próbnego.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | — |
| Psy | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Opisana naukowo na początku XX wieku, szybko trafiła do ogrodów Europy i Ameryki jako jeden z najatrakcyjniejszych, niedużych iglaków. Wyhodowano liczne odmiany, w tym słynną 'Silberlocke' o igłach podwiniętych ku górze i odsłaniających srebrzysty spód. W naturalnym, wysokogórskim zasięgu w Korei gatunek jest zagrożony i cofa się wraz z ociepleniem klimatu.
Zastosowanie
Doskonały soliter do małych i średnich ogrodów, na rabaty z iglakami i wrzosami oraz do ogrodów skalnych; sadzona głównie dla srebrzystego igliwia i ozdobnych, fioletowych szyszek. Karłowe odmiany nadają się do dużych pojemników.
Ciekawostki
- W odróżnieniu od większości jodeł, które owocują dopiero jako dorosłe drzewa, jodła koreańska wypuszcza ozdobne szyszki już jako młoda, niska roślina.
- Szyszki jodeł, także koreańskiej, stoją na pędach wzniesione i rozpadają się w całości na drzewie — na ziemię spadają same łuski i nasiona, a nie całe szyszki.
Najczęstsze pytania
Kiedy jodła koreańska wypuszcza swoje fioletowe szyszki?
Szyszki rozwijają się wiosną i zdobią roślinę przez lato, po czym jesienią dojrzewają i rozpadają się. Gatunek owocuje wyjątkowo wcześnie — ozdobne szyszki pojawiają się już na młodych okazach o wysokości ok. 1–1,5 m.
Jak duża urośnie jodła koreańska?
Rośnie bardzo wolno i w ogrodach zwykle pozostaje niewielka, przez wiele lat mieszcząc się w kilku metrach. Dlatego dobrze nadaje się do mniejszych ogrodów, choć docelowo może osiągnąć kilka–kilkanaście metrów.
Jakiego stanowiska i gleby potrzebuje jodła koreańska?
Najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym lub w lekkim półcieniu, w glebie świeżej, próchnicznej, przepuszczalnej i lekko kwaśnej. Źle znosi suszę, upał, zasolenie i miejskie zanieczyszczenia.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO) — Abies koreanaBaza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Abies koreanaInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.