Wełnowce

Rozpoznawanie

Owady pokryte białym, watowatym, woskowym nalotem, gromadzące się w kątach liści, u nasady pędów i na spodzie blaszek. Wyglądają jak kłębki waty. Wysysają soki, osłabiają roślinę i wydzielają lepką rosę miodową, na której rozwija się czarny grzyb sadzakowy. Częsty szkodnik roślin doniczkowych i sukulentów. Dorosłe samice to owalne, miękkie owady długości około 2–5 mm, o różowawym lub szarym ciele ukrytym pod woskiem, często z woskowymi wyrostkami po bokach i na końcu odwłoka. Samce są drobne, uskrzydlone i nie żerują. U większości gatunków jaja składane są w białe, watowate owisaki (kokony), z których wylęgają się ruchliwe larwy (wędrowniki) rozpełzające się po roślinie i przenoszące porażenie na sąsiednie okazy; część wełnowców (np. Pseudococcus longispinus) jest jednak jajożyworodna i rodzi żywe wędrowniki bez wyraźnego owisaka. W ciepłych, suchych warunkach mieszkań i szklarni wełnowce rozwijają się przez cały rok, w kilku nakładających się pokoleniach — dlatego jednorazowy zabieg rzadko wystarcza. Objawy żerowania to zahamowanie wzrostu, żółknięcie, deformacja i przedwczesne opadanie liści, a przy silnym porażeniu zamieranie pędów; czarny sadzak na rosie miodowej dodatkowo ogranicza fotosyntezę i szpeci roślinę. Osobną formą są wełnowce korzeniowe (Rhizoecus), tworzące białe, woskowe skupienia na korzeniach i wewnątrz bryły korzeniowej — roślina słabnie i więdnie bez widocznego szkodnika na częściach nadziemnych. Wełnowcom często towarzyszą mrówki, które zjadają rosę miodową i chronią kolonie przed wrogami naturalnymi.

Zwalczanie

Punktowe usuwanie patyczkiem z alkoholem (spirytusem), przemywanie mydłem potasowym, w razie silnego porażenia preparaty olejowe lub systemiczne. Nowe rośliny warto poddać kwarantannie — wełnowce łatwo przenoszą się między roślinami. Podstawą jest wczesne wykrycie i regularny przegląd zakamarków — kątów liści, nasad pędów, spodu blaszek i przestrzeni przy doniczce — bo małe kolonie usuwa się mechanicznie znacznie łatwiej niż rozległe. Porażoną roślinę izoluje się od pozostałych, a silnie zaatakowane pędy wycina i usuwa. Mydło potasowe oraz emulsje olejowe (olej parafinowy lub rzepakowy) rozpuszczają ochronną warstwę wosku i zatykają aparat oddechowy owadów, ale działają wyłącznie kontaktowo — trzeba dokładnie zwilżyć każdego wełnowca i powtarzać zabiegi co 7–10 dni, aby objąć kolejne wylęgające się pokolenia. Woskowy nalot i ukryte stanowiska sprawiają, że opryski kontaktowe bywają zawodne; wtedy skuteczniejszy jest insektycyd systemiczny, pobierany przez roślinę i docierający do owadów niezależnie od osłony woskowej. Pod osłonami i w uprawie doniczkowej dobre efekty przy niskim i średnim nasileniu daje wprowadzenie wrogów naturalnych — drapieżnej biedronki Cryptolaemus montrouzieri oraz pasożytniczych błonkówek (Leptomastix). Warto też ograniczać mrówki chroniące kolonie, a w przypadku wełnowców korzeniowych wymienić podłoże, oczyścić i przepłukać korzenie lub podlać roślinę środkiem systemicznym. Chemię stosuje się rotacyjnie i zgodnie z etykietą, aby ograniczyć ryzyko odporności.

Jak odróżnić od podobnych

Zwalczanie — metody naturalne i chemiczne

Podajemy grupy i mechanizmy działania, nie marki — konkretne preparaty i ich dopuszczenie różnią się między krajami i bywają wycofywane. Zawsze sprawdź aktualną etykietę i stosuj się do niej.