Przywrotnik miękki

Alchemilla mollis · Lady's mantle (EN) · Weicher Frauenmantel (DE)

Przywrotnik miękki (Alchemilla mollis) to wytrzymała bylina okrywowa o miękko owłosionych, wachlarzowatych liściach zatrzymujących krople rosy oraz zwiewnych, żółtozielonych kwiatostanach.

Słońce/Półcień/Cień Średnie podl. USDA 3a–8b
Kalkulator podlewania

W skrócie

  • Stanowisko: półcień lub cień, w słońcu tylko przy stale wilgotnej glebie.
  • Gleba żyzna, próchniczna, świeża; toleruje różne odczyny.
  • Kwitnie od czerwca do sierpnia zwiewną chmurą żółtozielonych kwiatów.
  • Bardzo mrozoodporny (strefa USDA 3), niewymagający i długowieczny.
  • Ściąć po kwitnieniu — odbija świeżą rozetą i ogranicza samosiew.

Dane botaniczne

Rodzina
Różowate (Rosaceae)
Wysokość
0.3–0.5 m
Szerokość
0.5–0.6 m
Pokrój
Kępowy
Tempo wzrostu
Umiarkowane
Stanowisko
Słońce, Półcień, Cień
Gleba
Gliniasta, Próchniczna
Odczyn
pH 6–7.5
Wilgotność
Umiarkowana, Wilgotna
Kwitnienie
Czerwiec–Sierpień
Mrozoodporność
USDA 3a–8b
Rozmnażanie
Przez podział, Z nasion

Charakterystyka

Tworzy zwarte, kopulaste kępy o wysokości 30–50 cm. Okrągławe, płytko klapowane liście pokrywa delikatny meszek, dzięki któremu woda skupia się w srebrzyste perełki na powierzchni blaszki. Drobne, bezpłatkowe kwiaty zebrane są w luźne, pienisto rozgałęzione baldachogrona o barwie limonkowej zieleni.

Uprawa i pielęgnacja

Podlewanie

Woli glebę stale świeżą. W pełnym słońcu i przy suszy liście brązowieją na brzegach — wtedy podlewać częściej lub ściąć nać do odrostu.

Latem co ~6 dni · odporność na suszę: Średnia

Nawożenie

Umiarkowanie — na żyznej glebie przywrotnik dobrze radzi sobie bez dokarmiania.

raz na sezon, wiosną · kompost, nawóz uniwersalny w niewielkiej dawce

Sadzenie

Wzbogacić stanowisko kompostem, aby utrzymać wilgoć; toleruje różne gleby poza skrajnie suchymi.

Termin: wiosna (kwiecień–maj) lub wczesna jesień · rozstaw 30–40 cm

Przycinanie

Ściąć przekwitłe kwiatostany i zmęczone liście nisko nad ziemią — roślina szybko wypuszcza świeżą rozetę.

Termin: Po przekwitnięciu (lipiec–sierpień). · Uwaga: Nie zwlekać ze ścięciem kwiatostanów, jeśli nie chcemy licznych samosiewów.

Rośliny towarzyszące

Dobre sąsiedztwo

Róża wielkokwiatowaObserwacja praktyczna

Miękkie, kopulaste kępy przywrotnika maskują nagie podstawy krzewów róż i łagodzą przejście do rabaty — klasyczne zestawienie ogrodów angielskich i niemieckich.

Funkia SieholdaObserwacja praktyczna

Oba gatunki lubią próchniczną, świeżą glebę w półcieniu; szerokie liście funkii kontrastują z drobno klapowanymi liśćmi przywrotnika.

Tawułka ArendsaObserwacja praktyczna

Wilgociolubny towarzysz o pierzastych kwiatostanach, kwitnący nieco później — wspólnie wypełniają cienistą rabatę.

Złe sąsiedztwo

Drobne, wolno rosnące skalniakiObserwacja praktyczna

Przywrotnik obficie się wysiewa, a jego bujne liście zagłuszają niskie, powolne rośliny skalne.

Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.

Choroby i szkodniki

Ślimaki

Ślimaki nagie i skorupkowe żerujące nocą i po deszczu. Objawy: nieregularne dziury w liściach i całkowicie ogryzione młode siewki, srebrzyste ślady śluzu na liściach i ziemi. Największe szkody w wilgotnych, ocienionych miejscach — szczególnie na sałacie, truskawkach i funkiach. Najgroźniejsze w ogrodach są ślimaki nagie (pozbawione zewnętrznej muszli): ślimak luzytański (Arion vulgaris, dawniej opisywany jako A. lusitanicus) oraz pomrowik plamisty (Deroceras reticulatum). Pomrów wielki (Limax maximus) bywa do nich morfologicznie podobny, ale żeruje głównie na rozkładającej się materii organicznej i grzybach, bywa nawet drapieżcą innych ślimaków, więc jako szkodnik żywych roślin ma niewielkie znaczenie. Formy skorupkowe — wstężyki (Cepaea) czy chroniony winniczek (Helix pomatia) — wyrządzają zwykle mniejsze szkody. Ciało jest miękkie, wydłużone i stale pokryte śluzem; na głowie widoczne są dwie pary wysuwanych czułków — dłuższa górna niesie oczy, krótsza dolna pełni funkcję dotykowo-węchową. Ślimaki są obojnakami: składają kuliste, przezroczyste lub perłowe jaja w skupiskach, ukryte w wilgotnej glebie, pod kamieniami i w ściółce. Jeden osobnik ślimaka luzytańskiego potrafi złożyć kilkaset jaj; zimują zarówno jaja, jak i młode ślimaki, a żerowanie trwa od wiosny do późnej jesieni, nasilając się w ciepłe, wilgotne noce. Uszkodzenia mają gładkie brzegi i powstają często w środku blaszki liściowej, nie tylko od krawędzi; siewki i rozsada bywają zjadane do gołej ziemi, a na truskawkach oraz dojrzewających warzywach ślimaki wygryzają zagłębienia w owocach. Diagnostycznie rozstrzygający jest zaschnięty, srebrzyście połyskujący ślad śluzu — nie pozostawia go żaden owad.

Toksyczność

Dla kogoPoziomUwagi
Ludzie Brak
Psy Brak
Koty Brak

Historia i pochodzenie

Rodzajowa nazwa Alchemilla wywodzi się od alchemików, którzy zbierali skraplającą się na liściach rosę jako rzekomo najczystszą wodę do swoich doświadczeń. Ludowa nazwa przywrotnika (niem. Frauenmantel — płaszcz Matki Boskiej) odnosi się do kształtu liścia i dawnego zielarskiego zastosowania w dolegliwościach kobiecych.

Zastosowanie

Do obwódek rabat i ścieżek, jako roślina okrywowa pod krzewami i różami, do ogrodów naturalistycznych oraz na kwiat cięty. Sprawdza się w cienistych zakątkach, gdzie rozświetla je limonkowa barwa kwiatów.

Ciekawostki

  • Perełki wody na liściach to efekt gutacji — roślina wydala nadmiar wilgoci przez brzegi blaszki, a woskowaty meszek utrzymuje krople w kulistej formie.
  • Żółtozielone kwiatostany są cenionym, trwałym wypełniaczem bukietów, także w formie suszu.

Najczęstsze pytania

Dlaczego na liściach przywrotnika utrzymują się krople wody?

To połączenie gutacji (wydalania nadmiaru wody przez brzegi liścia) z woskowatym, owłosionym naskórkiem, który odpycha wodę i skupia ją w srebrzyste perełki. Zjawisko najlepiej widać rankiem.

Jak ograniczyć nadmierny samosiew przywrotnika?

Wystarczy ściąć przekwitłe kwiatostany, zanim zawiążą nasiona. Przy okazji roślina odbija świeżą, ozdobną rozetą liści.

Czy przywrotnik rośnie w pełnym słońcu?

Tak, ale tylko przy stale wilgotnej glebie. W suchym, nasłonecznionym miejscu brzegi liści brązowieją; najlepiej czuje się w półcieniu.

Źródła

Opracowanie:Redakcja Atlas-Flora. Aktualizacja: 20.07.2026.

Moja notatka

Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.

Powiązane rośliny