W skrócie
- Dwupienny — czerwone owoce zawiązują wyłącznie okazy żeńskie i tylko przy zapylaczu męskim rosnącym w pobliżu.
- Zimozielony: skórzaste, błyszczące liście o falistym, kolczasto ząbkowanym brzegu; w górnej części korony często niemal gładkie.
- Owoce dojrzewają od września i utrzymują się na krzewie przez zimę, nierzadko do marca.
- Znosi głęboki cień — jeden z niewielu krzewów ozdobnych rosnących pod okapem starych drzew; w takim miejscu kwitnie jednak skąpo i owocuje słabo, więc okaz żeński sadzony dla owoców lepiej umieścić w półcieniu.
- Owoce i liście są trujące (saponiny, ilicyna); u dzieci objawy notowano już po zjedzeniu dwóch jagód.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Ostrokrzewowate (Aquifoliaceae)
- Wysokość
- 2–6 m
- Szerokość
- 1.5–4 m
- Pokrój
- Stożkowaty
- Tempo wzrostu
- Wolne
- Stanowisko
- Słońce, Półcień, Cień
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta, Piaszczysta
- Odczyn
- pH 5.5–7.5
- Wilgotność
- Umiarkowana, Wilgotna
- Kwitnienie
- Maj–Czerwiec
- Mrozoodporność
- USDA 7a–9a
- Rozmnażanie
- Z sadzonek, Z nasion
Charakterystyka
Gęsto rozgałęziony krzew lub niewielkie drzewo o stożkowatej sylwetce, z wiekiem szerszej i bardziej rozłożystej. W uprawie zwykle pozostaje krzewem wysokości 2–4 m, a stare okazy na żyznych, osłoniętych stanowiskach dochodzą do około 6 m; w łagodnym, oceanicznym klimacie Europy Zachodniej dorasta do niewielkiego drzewa około 10 m wysokości, wyjątkowo wyższego. Rośnie wolno — na osiągnięcie docelowych rozmiarów potrzebuje kilkudziesięciu lat, za to dożywa ponad stu. Kora pozostaje długo gładka i szarozielona. Liście są zimozielone, skórzaste, sztywne, ciemnozielone i silnie połyskujące od góry, jaśniejsze od spodu, z brzegiem falisto powyginanym i zakończonym twardymi kolcami. Pojedynczy liść utrzymuje się na pędzie kilka lat, więc krzew wymienia listowie stopniowo i nigdy nie stoi nagi. Kolczastość nie jest jednakowa na całej roślinie: liście w dolnej, dostępnej dla roślinożerców partii krzewu bywają wyraźnie bardziej najeżone niż te w górze korony, które często mają brzeg niemal gładki. Kwiaty są drobne, białe, czterokrotne, zebrane po kilka w kątach liści; otwierają się w maju i czerwcu, pachną dyskretnie i są chętnie odwiedzane przez pszczoły. Dwupienność widać po zajrzeniu do kwiatu: na okazie męskim wyraźne są cztery pręciki, a słupek jest szczątkowy, na żeńskim w środku siedzi zielona, kulista zalążnia, a pręciki są uwstecznione. Bez pyłku przeniesionego z rośliny męskiej okaz żeński nie zawiąże ani jednego owocu — to najczęstsza przyczyna rozczarowania kupionym „ostrokrzewem, który nie owocuje”. Druga częsta przyczyna to zbyt głębokie zacienienie: tolerancja cienia dotyczy wzrostu, a nie kwitnienia, więc pod gęstym okapem drzew krzew rośnie zdrowo, ale zakłada niewiele pąków kwiatowych i owocuje skąpo. Owoce to kuliste pestkowce średnicy około 1 cm, dojrzewające od września na krwistoczerwono i utrzymujące się na gałązkach przez zimę. Dla ludzi są trujące, dla ptaków stanowią zapas na przednówek: drozdy i kwiczoły zjadają je zwykle dopiero późną zimą, gdy przemarznięty miąższ zmięknie.
Popularne odmiany
- ‘J.C. van Tol’
- Odmiana żeńska i samopylna — zawiązuje owoce także bez okazu męskiego w pobliżu, choć z zapylaczem owocuje obficiej. Liście ciemnozielone, błyszczące, niemal pozbawione kolców, więc bezpieczna przy ścieżkach i w małych ogrodach. Owoce duże, jaskrawoczerwone, licznie osadzone.
- ‘Pyramidalis’
- Odmiana żeńska i samopylna, o gęstym, stożkowatym pokroju i liściach z niewielką liczbą kolców. Obficie i regularnie owocuje; dobra na wąskie żywopłoty i jako soliter o wyraźnej, pionowej sylwetce.
- ‘Alaska’
- Uchodzi za jedną z najbardziej mrozoodpornych odmian gatunku, co ma w polskich warunkach znaczenie rozstrzygające; wprowadzona do uprawy ok. 1960 roku w Niemczech. Żeńska, o wąskim, wzniesionym pokroju i węższych, silniej ząbkowanych liściach niż u typu. Owocuje co roku, a owoce utrzymują się do marca.
- ‘Ferox Argentea’
- Odmiana męska — nie zawiąże owoców, sadzi się ją jako zapylacz dla okazów żeńskich i dla samego listowia. Kolce wyrastają nie tylko na brzegu blaszki, ale i na jej wierzchniej stronie, stąd angielska nazwa hedgehog holly (jeżowy ostrokrzew); brzeg liścia kremowobiały.
- ‘Silver Queen’
- Mimo nazwy sugerującej płeć żeńską jest to odmiana męska i nie owocuje — sadzona jako zapylacz oraz dla ozdobnego listowia. Młode pędy purpurowe, młode liście z różowawym nalotem, dojrzałe ciemnozielone z szerokim, kremowym obrzeżeniem.
- ‘Handsworth New Silver’
- Odmiana żeńska, owocująca, o ciemnopurpurowych pędach i wąskich, kolczastych liściach z szerokim kremowym brzegiem. Tworzy duży, gęsty krzew; wyróżniona nagrodą RHS Award of Garden Merit.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Nie znosi podłoża stale mokrego — w zastoiskach wody korzenie gniją. Zimozielone liście parują wodę także zimą, więc przed nadejściem mrozów, zwłaszcza przy bezśnieżnej i wietrznej pogodzie, warto krzew obficie podlać; brunatnienie brzegów liści późną zimą to najczęściej wysuszenie, a nie przemarznięcie.
Nawożenie
W zupełności wystarcza warstwa kompostu i ściółki rozłożona wokół krzewu. Nie nawozić po lipcu — pobudzone późne przyrosty nie zdążą zdrewnieć przed zimą i przemarzają.
Sadzenie
Stanowisko osłonięte od mroźnych, wysuszających wiatrów i od pełnego zimowego słońca; gleba żyzna, próchniczna, świeża, ale przepuszczalna, bez zastoisk wody. Na żywopłot sadzić co 60–80 cm. Jeśli zależy nam na owocach, w promieniu kilkunastu metrów musi rosnąć okaz męski, a samo miejsce powinno być półcieniste lub widne — w głębokim cieniu krzew rośnie dobrze, ale kwitnie skąpo.
Przycinanie
Znosi mocne cięcie i odbija ze starego drewna, więc zaniedbany, ogołocony od dołu krzew da się odmłodzić. Pojedyncze okazy wymagają tylko usuwania pędów uszkodzonych i wyłamujących się z sylwetki. Do pracy niezbędne są grube rękawice — kolce są twarde i łatwo przebijają cienki materiał.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Gatunek jest dwupienny — bez pyłku z rośliny męskiej rosnącej w pobliżu (praktycznie w promieniu kilkunastu metrów) okaz żeński nie zawiąże ani jednego owocu. To jedyne „sąsiedztwo”, które realnie decyduje o efekcie ozdobnym.
Oba gatunki są zimozielone, znoszą głęboki cień i odbijają ze starego drewna, więc dają się razem prowadzić jako formowany, całoroczny szkielet ogrodu.
Podobne oczekiwania: osłonięte, półcieniste stanowisko i żyzna, próchniczna, przepuszczalna gleba o odczynie od kwaśnego do obojętnego.
Naturalne zestawienie podszytowe — paprocie wypełniają ogołacające się z wiekiem dolne partie krzewu i znoszą ten sam cień oraz świeżą glebę.
Złe sąsiedztwo
Lawenda wymaga pełnego słońca i suchej, szybko przesychającej gleby — dokładnie odwrotnie niż osłonięte, półcieniste i świeże stanowisko ostrokrzewu.
Ostrokrzew rzuca gęsty cień przez cały rok, także zimą i wczesną wiosną, gdy inne krzewy są bezlistne — rośliny światłolubne pod nim wysmuklają się i przestają kwitnąć.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Choroba rozwija się w zbyt mokrym, słabo napowietrzonym podłożu i atakuje korzenie oraz podstawę pędu. Korzenie brunatnieją, gniją i tracą korę, która daje się łatwo ściągnąć, a u podstawy łodygi pojawia się ciemna, wodnista zgnilizna. Nadziemna część roślin więdnie, żółknie i zamiera mimo wilgotnej ziemi – to charakterystyczny objaw, bo uszkodzone korzenie nie pobierają wody. Szczególnie narażone są rośliny doniczkowe, sukulenty i kaktusy (przy przelewaniu), a w gruncie iglaki, rododendrony, wrzosowate i truskawka na stanowiskach podmokłych. Proces zaczyna się niepozornie od korzeni włośnikowych i wierzchołków korzeni, które ciemnieją i zanikają, po czym gnicie postępuje ku korzeniom szkieletowym i szyjce korzeniowej. Zdrowe, jasne, czynne korzenie zanikają — pozostaje ciemna, brunatnordzawa lub czarniawa, wodnista masa, a zewnętrzna warstwa kory korzenia zsuwa się jak rękawiczka, odsłaniając przebarwiony walec osiowy. U drzew i krzewów porażenie szyjki i podstawy pnia (zgorzel podstawy pędu) objawia się ciemną, często zaciekającą plamą, niekiedy z wyciekami, a kora w tym miejscu jest wilgotna i zapadnięta; u iglaków i rododendronów obserwuje się brązowienie i zamieranie od dołu lub od środka korony przy wciąż wilgotnej glebie. Charakterystyczne jest gniazdowe (placowe) występowanie objawów w rabacie — tam, gdzie woda i patogen gromadzą się lokalnie. Warto rozróżnić dwa sprawcze rodzaje lęgniowców: Pythium poraża głównie siewki i drobne korzenie, powodując zgorzel siewek i gnicie korzeni w chłodnym, mokrym podłożu, natomiast Phytophthora atakuje też starsze, zdrewniałe rośliny, korzenie szkieletowe i szyjkę, silniej w cieplejszej, przesyconej wodą glebie. Kluczowa dla rozpoznania jest sprzeczność objawów: roślina więdnie i sprawia wrażenie „suchej”, choć podłoże jest mokre — to skutek zniszczenia korzeni, nie niedoboru wody.
Czerń sadzakowa (sadzak)Na liściach, pędach i owocach pojawia się czarny, sadzowaty nalot, który daje się częściowo zetrzeć palcem. Grzyby te nie infekują tkanek rośliny – rozwijają się na słodkiej, lepkiej spadzi wydalanej przez mszyce, mączliki, wełnowce, miodówki i czerwce. Nalot rozwija się więc dokładnie tam, gdzie żerują te szkodniki, a jego głównym szkodliwym działaniem jest zasłanianie blaszki liściowej i ograniczanie fotosyntezy oraz szpecenie roślin. Objaw często widuje się na cytrusach, lipie, klonie oraz na roślinach doniczkowych i szklarniowych. Nalot bywa cienki i pajęczynowaty albo gruby, skorupiasty i matowoczarny — zależnie od gatunku grzyba i ilości spadzi; na roślinach zimozielonych potrafi utrzymywać się przez całą zimę. Kluczowa cecha rozpoznawcza: po przetarciu blaszki spod czarnej warstwy wyłania się zdrowa, zielona tkanka — sadzak nie pozostawia plam, nekroz ani wżerów, bo nie wnika w liść. Charakterystyczny jest też zasięg objawu: sadza osadza się tam, gdzie skapuje lepka spadź, więc pojawia się nie tylko na liściach, ale i na przedmiotach pod rośliną — chodniku, meblach ogrodowych, parapecie czy karoserii — co samo w sobie zdradza żerowanie szkodników wyżej. Same grzyby sadzakowe to ciemno zabarwione (melaninowe) saprotrofy, dlatego warstwa jest głęboko czarna. Bezpośrednia szkoda dla rośliny jest zwykle umiarkowana — osłabienie przez zacienienie liści, spadek wigoru, gorszy wygląd i obniżona wartość handlowa owoców czy roślin ozdobnych — ale gęsty, długotrwały nalot na wielu liściach realnie ogranicza asymilację i przyrost. Czerń sadzakową najlepiej traktować jako widoczny sygnał, że wyżej na roślinie (lub na drzewie nad nią) rozwija się kolonia owadów wysysających soki.
Tarczniki i misecznikiNieruchome, brązowe lub żółtawe tarczki (1–4 mm) przyczepione do łodyg i spodniej strony liści, zwłaszcza wzdłuż nerwów. Łatwo pomylić je z naroślą na roślinie. Wysysają soki, powodując żółknięcie i osłabienie, oraz wydzielają lepką rosę miodową. Częste na fikusach, storczykach i roślinach o twardych liściach. Nazwa zbiorcza obejmuje dwie grupy o różnej biologii. Tarczniki właściwe (Diaspididae) mają twardą, odseparowaną od ciała tarczkę woskową, którą można podważyć — spod niej wychodzi drobna, beznoga i bezskrzydła samica; nie wydzielają rosy miodowej. Miseczniki (Coccidae) mają wypukłą, miseczkowatą osłonę zrośniętą z ciałem i to one wydzielają ją obficie. Lepka rosa miodowa — domena miseczników i innych czerwców z rosą, nie tarczników właściwych — osadza się na liściach i zwabia grzyby pleśniowe (czerń sadzawcowa, sadzak) oraz mrówki, które bronią kolonii przed drapieżcami. Jedynym ruchliwym stadium żerującym jest larwa wędrująca (tzw. crawler) — płaska, drobna larwa, która po wylęgu spod tarczki matki rozłazi się po roślinie, po czym osiada, wbija kłujkę w tkanki przewodzące i traci zdolność ruchu; dorosłe samice pozostają nieruchome do końca życia. Samce przepoczwarczają się i jako maleńkie, uskrzydlone, krótko żyjące owady nie żerują. W ogrzewanych wnętrzach szkodnik rozmnaża się przez cały rok, dając kilka nakładających się pokoleń; w gruncie zwykle 1–3 pokolenia, a zimują zapłodnione samice lub jaja ukryte pod tarczką. Objawy żerowania to żółknięcie i przedwczesne opadanie liści, zamieranie pędów, karłowacenie oraz osłabienie rośliny, a wtórnie czarny nalot sadzaka na pokrytych rosą miodową liściach. Na drzewach owocowych porażonych przez tarcznika niszczyciela (Comstockaspis perniciosa) wokół miejsc żerowania pojawiają się czerwonawe przebarwienia, a silnie zasiedlone gałęzie zamierają. Ponieważ tarczki są nieruchome i barwą maskują się na korze i nerwach, porażenie łatwo przeoczyć aż do wystąpienia rosy miodowej lub wyraźnego osłabienia rośliny — dlatego kluczowy jest regularny przegląd spodu liści i kątów pędów.
MszyceDrobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową. Cechą diagnostyczną odróżniającą mszyce od innych drobnych owadów ssących jest para syfonów (rurkowatych wyrostków) na końcu odwłoka oraz ogonek (cauda); w jednej kolonii występują zwykle formy bezskrzydłe (dzieworodne samice) obok uskrzydlonych migrantek, które latem nalatują na nowe rośliny. Latem mszyce rozmnażają się dzieworodnie i żyworodnie, w wielu pokoleniach, dzięki czemu populacja narasta lawinowo; jesienią u wielu gatunków pojawia się pokolenie płciowe składające zimujące jaja na żywicielu, a gatunki dwudomowe przenoszą się między żywicielem zimowym (często drzewem lub krzewem) a letnim (rośliną zielną). Objawy żerowania to skręcanie, kędzierzawienie i deformacja młodych liści, zahamowanie wzrostu, żółknięcie oraz opadanie pąków i zawiązków. Obfita rosa miodowa oblepia liście, a rozwijający się na niej grzyb czerni sadzakowej tworzy czarny nalot ograniczający fotosyntezę; rosą miodową żywią się mrówki, które w zamian bronią kolonii przed drapieżcami. Mszyce są też ważnymi wektorami wirusów roślinnych (m.in. mozaik), przenosząc je z rośliny na roślinę już podczas krótkiego kłucia próbnego.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Umiarkowana | Owoce i liście zawierają saponiny oraz alkaloidy (m.in. ilicynę). U dzieci notowano nudności, wymioty i biegunkę już po zjedzeniu dwóch jagód, a przy większej ilości dochodzi senność i odwodnienie. Ciężkie zatrucia są rzadkie, ale jaskrawoczerwone owoce są dla dzieci wyjątkowo kuszące — to główne ryzyko przy świątecznych dekoracjach z gałązek. |
| Psy | Lekka | Zjedzenie owoców lub liści wywołuje wymioty, biegunkę i apatię; twarde kolce dodatkowo ranią jamę ustną i przewód pokarmowy. |
| Koty | Lekka | Objawy jak u psów — wymioty i biegunka po zjedzeniu owoców lub pogryzieniu liści. |
Historia i pochodzenie
Nazwa gatunkowa aquifolium powstała z łacińskich słów acus („ostrze, igła”) i folium („liść”) i odnosi się do kolczastego brzegu blaszki. Krzew, który w środku zimy stoi zielony i obsypany czerwonymi owocami, od starożytności traktowano jako znak trwania życia: Rzymianie posyłali sobie gałązki ostrokrzewu w czasie Saturnaliów, a chrześcijaństwo przejęło ten zwyczaj do obrzędowości bożonarodzeniowej — utrwaliła go m.in. angielska kolęda „The Holly and the Ivy”. Niemiecka nazwa Stechpalme, czyli „kolczasta palma”, wzięła się stąd, że w krajach bez palm to właśnie gałązki ostrokrzewu święcono w Niedzielę Palmową. Drewno ostrokrzewu jest twarde, ciężkie i niemal białe, o bardzo drobnych słojach; wyrabiano z niego intarsje, trzonki narzędzi, laski i białe figury szachowe, a barwione na czarno zastępowało heban. Z kory warzono lep na ptaki. Roślinę wcześnie wprowadzono do ogrodów i wyselekcjonowano kilkaset odmian uprawnych różniących się pokrojem, barwą liści, kolczastością i płcią. Odwrotną stroną tej kariery jest zdziczenie: na północno-zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej ostrokrzew kolczasty uciekł z upraw do lasów i bywa tam uznawany za gatunek inwazyjny, wypierający rodzimy podszyt.
Zastosowanie
Najczęściej sadzony jako zimozielony żywopłot: gęsty, nieprzenikniony i kolczasty, więc realnie odgradzający, a przy tym znoszący strzyżenie i odbijający ze starego drewna — nadaje się też na formy strzyżone i na soliter o wyrazistej sylwetce. Dzięki tolerancji głębokiego cienia sprawdza się tam, gdzie większość krzewów ozdobnych zawodzi: pod okapem starych drzew, przy północnych ścianach, w zacienionych narożnikach działki. Warto jednak rozróżnić dwa cele: jeśli chodzi o samą zimozieloną bryłę i osłonę, głęboki cień jest w porządku, ale jeśli o czerwone owoce — okaz żeński sadzimy w półcieniu albo w miejscu widnym, bo im ciemniej, tym skąpsze kwitnienie i mniej owoców. Owocujące okazy żeńskie bywają jedynym źródłem koloru w ogrodzie w grudniu i styczniu, a gałązki z owocami to klasyczny materiał na wieńce i stroiki. Ekologicznie krzew pracuje na trzech poziomach: kwiaty dają pszczołom nektar w maju i czerwcu, gęste, kolczaste wnętrze jest bezpiecznym miejscem gniazdowania drobnych ptaków, a owoce stanowią późnozimowy pokarm dla drozdów. Ze względu na trujące owoce i twarde kolce lepiej nie sadzić go przy piaskownicy, wybiegu dla psa ani wzdłuż wąskich ścieżek.
Ciekawostki
- Kolczastość liści ostrokrzewu jest zmienna w obrębie jednej rośliny: blaszki w zasięgu pyska zwierząt są mocno najeżone, a te wyżej — często gładkobrzegie. Badania nad tym gatunkiem wskazują, że jest to indukowana reakcja obronna na zgryzanie, a nie stała cecha odmiany.
- Niemiecka nazwa Stechpalme („kolczasta palma”) i angielska tradycja świątecznych wieńców opisują ten sam mechanizm kulturowy: w Europie Północnej zimozielone, kłujące gałązki zastępowały niedostępne gałązki palmowe i symbolizowały życie trwające mimo zimy.
- W Wielkiej Brytanii ostrokrzew jest wiosenną rośliną żywicielską motyla modraszka wieszczka (Celastrina argiolus) — jego wiosenne pokolenie składa jaja na ostrokrzewie, a letnie na bluszczu.
- Płci odmiany nie da się odczytać z jej nazwy. Klasyczny przykład to Silver Queen — mimo „królowej” w nazwie jest to odmiana męska, która nigdy nie zawiąże owoców.
Najczęstsze pytania
Dlaczego mój ostrokrzew nie ma czerwonych owoców?
Najczęściej z jednego z czterech powodów. Po pierwsze, kupiony okaz może być męski — takie rośliny nie owocują nigdy, niezależnie od pielęgnacji. Po drugie, okaz żeński bez zapylacza męskiego rosnącego w promieniu kilkunastu metrów zakwitnie, ale owoców nie zawiąże. Po trzecie, siewki i bardzo młode rośliny potrzebują kilku lat, zanim w ogóle zaczną kwitnąć. Po czwarte, stanowisko bywa po prostu za ciemne — pod gęstym okapem drzew ostrokrzew rośnie dobrze, ale zakłada niewiele pąków kwiatowych, więc i owoców zawiązuje niewiele; dla owocowania lepsze jest miejsce półcieniste lub widne. Jeśli nie mamy miejsca na dwa krzewy, warto sięgnąć po odmianę samopylną, np. J.C. van Tol lub Pyramidalis. Częstą przyczyną braku owoców na dojrzałym, żeńskim okazie jest też cięcie wykonane po kwitnieniu — usuwa ono zawiązki.
Czy ostrokrzew kolczasty przetrwa polską zimę?
To roślina z pogranicza naszej strefy klimatycznej — przypisuje się jej strefę 7a, czyli minimum około −18 °C. W zachodniej Polsce i w pasie nadmorskim, czyli m.in. w rejonie Szczecina, Poznania i Wrocławia, na stanowisku osłoniętym od mroźnego wiatru i zimowego słońca zwykle zimuje dobrze; im dalej na wschód oraz im wyżej w rejony podgórskie i górskie, tym ryzyko przemarznięcia większe. W ostre, bezśnieżne zimy przemarza, zwłaszcza w młodym wieku. Pomaga ściółkowanie nasady, obfite podlanie przed nadejściem mrozów oraz osłona z agrowłókniny w pierwszych latach. Z odmian najlepszą opinię pod względem mrozoodporności ma Alaska.
Czy owoce ostrokrzewu są trujące?
Tak. Owoce i liście zawierają saponiny oraz alkaloidy, m.in. ilicynę. U dzieci opisywano nudności, wymioty i biegunkę już po zjedzeniu dwóch jagód, a większa ilość grozi odwodnieniem i sennością. Ciężkie zatrucia są rzadkie, ale jaskrawe owoce są dla dzieci bardzo kuszące — świąteczne stroiki z gałązkami ostrokrzewu należy trzymać poza ich zasięgiem, podobnie jak z dala od psów i kotów, u których roślina wywołuje wymioty i biegunkę.
Kiedy i jak przycinać ostrokrzew?
Najlepiej wczesną wiosną, przed ruszeniem wegetacji; żywopłot można dodatkowo poprawić w drugiej połowie lata. Ostrokrzew dobrze znosi nawet mocne cięcie i odbija ze starego drewna, więc zaniedbany krzew da się odmłodzić. Nie należy ciąć jesienią ani podczas mrozów. Na okazach żeńskich trzeba pamiętać, że silne cięcie po kwitnieniu usuwa zawiązujące się owoce — jeśli zależy nam na zimowej dekoracji, ograniczamy się wtedy do korekty pojedynczych pędów. Zawsze pracujemy w grubych rękawicach.
Czy ostrokrzew urośnie w cieniu?
Tak — to jedna z jego najmocniejszych stron. Znosi półcień, a także głęboki cień pod okapem drzew, gdzie większość krzewów ozdobnych rośnie słabo. Trzeba jednak pamiętać, że tolerancja cienia dotyczy wzrostu, a nie owocowania: im ciemniej, tym skąpsze kwitnienie i mniej czerwonych owoców, więc okaz żeński sadzony dla zimowej dekoracji lepiej umieścić w półcieniu lub w miejscu widnym. Wyjątkiem są odmiany o liściach kremowo lub żółto obrzeżonych: w zbyt ciemnym miejscu tracą kontrast i zieleniej. W pełnym słońcu ostrokrzew również rośnie, ale zimą łatwiej wtedy o wysuszenie i brunatnienie liści, dlatego w Polsce pewniejsze jest stanowisko półcieniste i osłonięte.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO) — Ilex aquifoliumBaza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Ilex aquifolium (common holly)Instytucja / ogród botaniczny
- Missouri Botanical Garden — Plant Finder: Ilex aquifoliumInstytucja / ogród botaniczny
- National Capital Poison Center — Holly berriesInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
