W skrócie
- Stanowisko: półcień lub cień, gleba żyzna, próchniczna i stale wilgotna.
- Kwitnie wyjątkowo późno — od września do października, wabiąc pszczoły i motyle.
- Dorasta do 1,2–1,8 m; smukłe świece kwiatów wymagają osłony od wiatru.
- Odmiany o purpurowych liściach (Brunette, James Compton) kontrastują z białymi kwiatami.
- Roślina trująca — wszystkie części, zwłaszcza nasiona, są szkodliwe po spożyciu.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Jaskrowate (Ranunculaceae)
- Wysokość
- 1.2–1.8 m
- Szerokość
- 0.5–0.7 m
- Pokrój
- Kępowy
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Półcień, Cień
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta
- Odczyn
- pH 5.5–7
- Wilgotność
- Umiarkowana, Wilgotna
- Kwitnienie
- Wrzesień–Październik
- Mrozoodporność
- USDA 4a–8b
- Rozmnażanie
- Przez podział, Z nasion
Charakterystyka
Tworzy szerokie, wieloletnie kępy z ciemnozielonych lub purpurowobrązowych, dwu- lub trójkrotnie pierzastych liści. Jesienią wyrasta z nich szereg smukłych, bezlistnych pędów zakończonych wąskimi, walcowatymi kwiatostanami złożonymi z drobnych, białych, silnie pachnących kwiatów. Zapach jest słodki i miodowy, przyciąga owady zapylające o zmierzchu.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Wymaga stale wilgotnego podłoża — na przesuszonym stanowisku brzegi liści brązowieją, a rośliny słabo kwitną. Ściółkowanie pomaga utrzymać wilgoć.
Nawożenie
Warstwa kompostu wokół kępy — pluskwica lubi żyzne, próchniczne podłoże.
Sadzenie
Głęboko przekopane, wzbogacone kompostem stanowisko w cieniu lub półcieniu, osłonięte od silnego wiatru (wysokie kwiatostany). Roślina nie lubi przesadzania — sadzona raz, rozrasta się latami w tym samym miejscu.
Przycinanie
Usuwać przekwitłe kwiatostany i uschnięte liście po pierwszych przymrozkach.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Identyczne wymagania — wilgotny cień i żyzna gleba; szerokie liście funkii zasłaniają dolne partie wysokich pędów pluskwicy.
Oba gatunki kwitną jesienią w półcieniu, tworząc spójną, późną kompozycję rabatową.
Paprocie i pluskwica dzielą upodobanie do wilgotnego, próchnicznego stanowiska w cieniu drzew.
Złe sąsiedztwo
Lawenda wymaga suchego, słonecznego i przepuszczalnego stanowiska — warunki krańcowo przeciwne do wilgotnego cienia, jakiego potrzebuje pluskwica.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Umiarkowana | Wszystkie części, zwłaszcza owoce i nasiona, zawierają substancje drażniące; spożycie wywołuje nudności, wymioty i podrażnienie błon śluzowych. |
| Psy | Lekka | Zjedzenie roślin powoduje ślinotok i dolegliwości żołądkowo-jelitowe. |
| Koty | Lekka | — |
Historia i pochodzenie
Rodzaj Actaea (dawniej Cimicifuga) rośnie w chłodnych lasach półkuli północnej. Łacińska nazwa Cimicifuga oznacza odstraszający pluskwy — dawniej suszonymi roślinami odymiano pomieszczenia. Do ogrodów cienistych trafiła dzięki spektakularnym, purpurowolistnym odmianom wyhodowanym w XX wieku.
Zastosowanie
Znakomita do rabat w cieniu drzew, nad brzegami oczek wodnych i w naturalistycznych ogrodach leśnych. Purpurowolistne odmiany sadzi się jako soliterowy akcent, a wysokie kwiatostany dają cięty materiał do bukietów.
Ciekawostki
- Kwitnie tak późno, że bywa nazywana świecą kończącą sezon w rabacie bylinowej.
- Miodowy zapach kwiatów najsilniej wyczuwalny jest wieczorem, gdy roślinę odwiedzają ćmy.
Najczęstsze pytania
Dlaczego pluskwica nie kwitnie?
Najczęstszą przyczyną jest zbyt suche stanowisko lub za dużo słońca. Pluskwica kwitnie najlepiej w wilgotnym półcieniu, na żyznej glebie; na przesuszeniu zawiązuje mało kwiatów, a brzegi liści brązowieją.
Czy pluskwica prosta jest trująca?
Tak. Wszystkie części rośliny, a zwłaszcza owoce i nasiona, zawierają związki drażniące i są szkodliwe po zjedzeniu. Należy sadzić ją z rozwagą tam, gdzie bawią się dzieci lub zwierzęta.
Czy trzeba podpierać wysokie kwiatostany?
Na osłoniętym stanowisku zwykle nie. Na przewiewnych rabatach smukłe pędy dochodzące do 1,8 m mogą się wyginać po deszczu — wtedy warto zastosować dyskretne podpory.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Actaea simplexInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.