W skrócie
- Byliniowa karpa korzeniowa co roku wypuszcza nowe pędy, które obumierają po sezonie — nadziemna część jest jednoroczna.
- Bardzo szybki wzrost — nawet kilka metrów w jeden sezon wegetacyjny.
- Żeńskie szyszki chmielowe to surowiec do produkcji piwa, stosowany tradycyjnie w ziołolecznictwie jako środek uspokajający.
- Silnie, wręcz śmiertelnie toksyczny dla psów — bezwzględnie chronić czworonogi przed dostępem do rośliny.
- Mrozoodporny nawet do strefy USDA 3 — nadziemna część i tak zamiera co roku.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Konopiowate (Cannabaceae)
- Wysokość
- 3–7 m
- Szerokość
- 1–1.5 m
- Pokrój
- Zwisający
- Tempo wzrostu
- Szybkie
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Gliniasta, Próchniczna
- Odczyn
- pH 6–7.5
- Wilgotność
- Umiarkowana, Wilgotna
- Kwitnienie
- Lipiec–Sierpień
- Mrozoodporność
- USDA 3a–8b
- Rozmnażanie
- Z sadzonek, Przez rozłogi, Przez podział
Charakterystyka
Zielne pnącze skrętne o szorstkich, owłosionych pędach i dłoniasto klapowanych liściach o piłkowanym brzegu. Roślina dwupienna — osobne okazy męskie i żeńskie; to żeńskie kwiatostany rozwijają się w charakterystyczne, łuskowate, jasnozielone szyszki wykorzystywane w piwowarstwie. Karpa korzeniowa jest wieloletnia, ale pędy nadziemne obumierają jesienią i odrastają od podstawy każdej wiosny.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Bardzo intensywny wzrost wiosną i latem wymaga regularnego, obfitego podlewania, zwłaszcza w pierwszym roku po posadzeniu.
Nawożenie
Chmiel jest rośliną żarłoczną — dobrze reaguje na regularne, umiarkowane dawki nawozu przez cały okres intensywnego wzrostu.
Sadzenie
Sadzić przy solidnej, wysokiej podporze (tyczka, sznur, pergola) — pędy potrafią urosnąć nawet kilka metrów w ciągu jednego sezonu i owijają się wokół podpory zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Przycinanie
Wybrać 2–4 najsilniejsze pędy do prowadzenia po podporze, resztę odciąć u nasady; jesienią po zbiorze szyszek ściąć nadziemne pędy do gruntu.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Chmiel owija się wokół podpory i w ciągu sezonu potrafi urosnąć kilka metrów, dlatego dobrze komponuje się z konstrukcjami, które szybko przesłania zielenią.
Duży, zdrewniały krzew może posłużyć jako naturalna, żywa podpora dla pędów chmielu na obrzeżu ogrodu, o ile jest wystarczająco okazały, by nie zostać zdominowany.
Złe sąsiedztwo
Rozłogi chmielu rozrastają się intensywnie pod ziemią i mogą wypierać płytko korzeniące się rośliny, konkurując o wodę i miejsce.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Lekka | Kontakt z szorstkimi, owłosionymi pędami i liśćmi może podrażniać skórę (kontaktowe zapalenie skóry). |
| Psy | Śmiertelna | Chmiel jest silnie toksyczny dla psów — nawet niewielkie ilości szyszek lub odpadów pochmielnych mogą wywołać złośliwą hipertermię, drgawki i śmierć. Bezwzględnie nie dopuszczać psów do uprawy ani kompostu z resztkami chmielu. |
| Koty | Umiarkowana | — |
Historia i pochodzenie
Uprawa chmielu na potrzeby piwowarstwa ma w Europie Środkowej wielowiekową tradycję — w Polsce chmielarstwo rozwijało się od średniowiecza, a rejony takie jak okolice Lublina i Nowego Sącza są historycznie kojarzone z jego uprawą. Wcześniej, w ziołolecznictwie ludowym, szyszki chmielowe stosowano jako środek nasenny i uspokajający, wkładane np. do poduszek ziołowych.
Zastosowanie
Do porastania pergoli, płotów i wysokich konstrukcji ogrodowych jako szybko rosnąca zasłona zieleni w jeden sezon. Szyszki żeńskie wykorzystywane są w domowym piwowarstwie oraz w ziołolecznictwie jako łagodny środek uspokajający i wspomagający sen.
Ciekawostki
- Aromatyczne żywice i olejki eteryczne zawarte w szyszkach chmielowych nadają piwu charakterystyczną goryczkę i zapach — to one decydują o stylu wielu gatunków piwa rzemieślniczego.
- Młode pędy chmielu, tzw. chmielowe szparagi, są jadalne i w niektórych regionach Europy tradycyjnie zbierane wiosną jako warzywo, podobnie jak szparagi.
Najczęstsze pytania
Czy chmiel jest bezpieczny dla zwierząt domowych?
Dla psów — zdecydowanie nie. Chmiel, zwłaszcza szyszki i odpady po warzeniu piwa, jest dla psów silnie toksyczny i może wywołać złośliwą hipertermię zagrażającą życiu, nawet w niewielkich ilościach. Rośliny chmielu i kompostu z jego resztkami należy bezwzględnie trzymać z dala od psów.
Jak szybko rośnie chmiel w ciągu sezonu?
Bardzo szybko — dojrzała karpa potrafi wypuścić pędy przyrastające nawet o kilkanaście centymetrów dziennie w szczycie sezonu, osiągając kilka metrów długości od wiosny do lata. Dlatego wymaga od razu solidnej, wysokiej podpory.
Czy chmiel trzeba sadzić co roku od nowa?
Nie — karpa korzeniowa jest wieloletnia i mrozoodporna nawet w bardzo surowych strefach klimatycznych. Nadziemne pędy obumierają jesienią, ale wiosną odrastają na nowo z tej samej podstawy, więc raz posadzony chmiel może rosnąć w tym samym miejscu przez wiele lat.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- USDA PLANTS Database — Humulus lupulusBaza danych (GBIF, POWO…)
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
