Pigwa pospolita

Na liściach pojawiają się oliwkowozielone, aksamitne, rozmyte plamy, które z czasem ciemnieją i brązowieją; silnie porażone liście żółkną i przedwcześnie opadają. Na owocach powstają ciemne, korkowate plamy, które w miarę wzrostu owocu pękają, dając charakterystyczne spękania i deformacje. Porażone owoce drobnieją, gorzej się przechowują i tracą wartość handlową. Pierwsze plamy widać zwykle na najmłodszych, rozwijających się liściach oraz na działkach kielicha kwiatów; początkowo są słabo odgraniczone, później przybierają wyraźnie ciemnooliwkowe do czarnobrunatnego zabarwienie z aksamitnym nalotem zarodnikowania. Wiosenne infekcje pierwotne wywołują askospory wyrzucane podczas deszczu z owocników zimujących w opadłych liściach; z powstałych plam tworzą się z kolei konidia odpowiedzialne za liczne infekcje wtórne w ciągu lata. Wczesne porażenie zawiązków prowadzi do jednostronnego wzrostu i silnej deformacji owocu, a pęknięcia korkowej tkanki stają się wrotami dla grzybów gnilnych i zgnilizn przechowalniczych. U odmian szczególnie podatnych parch tworzy także strupy i spękania na młodych pędach oraz gałązkach, które w kolejnym sezonie stają się dodatkowym źródłem zarodników. Osobną postacią jest tzw. parch przechowalniczy — drobne, punktowe plamki ujawniające się dopiero w chłodni, gdy owoce zostały zakażone tuż przed zbiorem.

Na owocach ziarnkowych i pestkowych pojawiają się brązowe, powiększające się plamy gnilne, na których tworzą się koncentrycznie ułożone, szarobeżowe poduszeczki zarodników. Porażone owoce gniją, zasychają i mumifikują się, często pozostając na drzewie do następnego sezonu. Wiosną grzyb poraża także kwiaty i krótkopędy, powodując ich zgorzel oraz zamieranie końcówek gałązek. Choroba ma dwie wyraźne fazy. Wiosenna moniliowa zgorzel (najczęściej Monilinia laxa na drzewach pestkowych — wiśni, czereśni, śliwie, morelach) zaczyna się od kwiatów, które brązowieją, więdną i zasychają, nie opadając; infekcja wnika przez szyjkę słupka do krótkopędu, obrączkuje go i powoduje zamieranie całych pędów z uschniętymi liśćmi zwisającymi jak po przypaleniu — stąd mylące podobieństwo do uszkodzeń przymrozkowych. U drzew pestkowych na porażonych pędach często pojawia się wyciek gumy (gummoza) oraz drobne, spękane zrakowacenia kory. Letnio-jesienna brunatna zgnilizna owoców (głównie Monilinia fructigena na jabłoni i gruszy) rozwija się na dojrzewających owocach: plama gnilna szybko obejmuje cały owoc, miąższ brązowieje i mięknie, a na powierzchni wyrastają charakterystyczne, koncentrycznie ułożone kręgi kremowo-beżowych poduszeczek zarodników konidialnych. W chłodnych warunkach (m.in. w przechowalni) owoce mogą przybrać postać twardych, czarno-lśniących mumii pozbawionych sporulacji (tzw. czarna zgnilizna). Zmumifikowane owoce zawieszone na drzewie oraz rak monilijny na pędach są głównym źródłem zarodników w kolejnym sezonie.

Kwiaty i młode pędy nagle brązowieją, a następnie czernieją, wyglądając jak przypalone ogniem — stąd nazwa choroby. Wierzchołki porażonych pędów charakterystycznie wyginają się ku dołowi w kształt haczyka przypominającego pasterski pastorał. W warunkach dużej wilgotności z porażonych tkanek wydobywa się mleczny, kleisty wyciek bakteryjny, a infekcja szybko postępuje w dół pędu, prowadząc do zamierania całych konarów. Porażone liście i owoce zasychają, lecz długo pozostają na drzewie. Najsilniej porażane są grusza i pigwa, następnie jabłoń, a spośród roślin ozdobnych i dziko rosnących — głóg, irga, ognik (Pyracantha) i jarząb, które bywają groźnym rezerwuarem infekcji. Na korze konarów i pnia powstają wyraźnie odgraniczone, zapadnięte nekrozy (rak zgorzelinowy) z pękającą korą; po jej nacięciu tkanka podkorowa jest przebarwiona na czerwonobrązowo, często z marmurkowatymi smugami. Kropla wycieku bakteryjnego z czasem bursztynieje i zasycha, a obecność bakterii można potwierdzić tzw. testem strumieniowania — ze świeżo przekrojonej porażonej tkanki zanurzonej w wodzie wypływają smużki mętnej zawiesiny bakteryjnej. Porażone owoce czernieją i mumifikują się, pozostając na drzewie, co odróżnia zarazę od zwykłego więdnięcia z niedoboru wody.

Drobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową. Cechą diagnostyczną odróżniającą mszyce od innych drobnych owadów ssących jest para syfonów (rurkowatych wyrostków) na końcu odwłoka oraz ogonek (cauda); w jednej kolonii występują zwykle formy bezskrzydłe (dzieworodne samice) obok uskrzydlonych migrantek, które latem nalatują na nowe rośliny. Latem mszyce rozmnażają się dzieworodnie i żyworodnie, w wielu pokoleniach, dzięki czemu populacja narasta lawinowo; jesienią u wielu gatunków pojawia się pokolenie płciowe składające zimujące jaja na żywicielu, a gatunki dwudomowe przenoszą się między żywicielem zimowym (często drzewem lub krzewem) a letnim (rośliną zielną). Objawy żerowania to skręcanie, kędzierzawienie i deformacja młodych liści, zahamowanie wzrostu, żółknięcie oraz opadanie pąków i zawiązków. Obfita rosa miodowa oblepia liście, a rozwijający się na niej grzyb czerni sadzakowej tworzy czarny nalot ograniczający fotosyntezę; rosą miodową żywią się mrówki, które w zamian bronią kolonii przed drapieżcami. Mszyce są też ważnymi wektorami wirusów roślinnych (m.in. mozaik), przenosząc je z rośliny na roślinę już podczas krótkiego kłucia próbnego.