Bawełnica korówka (mszyca wełnista jabłoni)

Rozpoznawanie

Mszyca pokryta gęstym, białym, woskowym puchem przypominającym watę lub pleśń, pod którym kryją się brunatnoczerwone owady. Tworzy zbite kolonie na pniu, konarach, w spękaniach kory, na ranach po cięciu, a także na korzeniach. W miejscach żerowania kora rośnie nieprawidłowo, powstają guzowate narośla i spękania, będące wrotami dla zgorzeli i raka drzew. Poraża przede wszystkim jabłoń, rzadziej gruszę. Cechą rozpoznawczą jest rdzawoczerwony płyn wydobywający się po zgnieceniu kolonii — barwi palce niczym krew, stąd niemiecka nazwa Blutlaus (mszyca krwista). Owady wysysają sok z łyka; wydzielana przez nie rosa miodowa może pokrywać się czernią sadzakową. Bawełnica zimuje jako młode larwy ukryte w spękaniach kory u nasady pnia oraz na korzeniach; wiosną wędruje w górę drzewa, zasiedlając młode pędy, rany po cięciu, wilki i odrosty korzeniowe. W Europie rozmnaża się wyłącznie dzieworodnie (partenogenetycznie), wydając w ciągu sezonu kilka pokoleń — brakuje jej bowiem żywiciela pierwotnego (wiązu), z którego korzysta w rodzimej Ameryce Północnej. Uskrzydlone samice pojawiające się latem przenoszą zasiedlenie na sąsiednie drzewa. Forma korzeniowa tworzy na korzeniach guzowate zgrubienia, które osłabiają i deformują młode drzewka — jest szczególnie groźna w szkółkach i przy nowych nasadzeniach.

Zwalczanie

Wycinanie i niszczenie porażonych partii pędów i narośli, wyszczotkowanie kolonii, opryski olejami parafinowymi lub środkami owadobójczymi docierającymi pod warstwę wosku. Skuteczna jest introdukcja pasożytniczej błonkówki Aphelinus mali oraz sadzenie na podkładkach odpornych na bawełnicę (np. serii Malling-Merton). Woskowy puch jest fizyczną barierą — środki kontaktowe spływają po nim, dlatego każdy oprysk wymaga dodatku oleju lub adiuwanta zwilżającego, który przełamie watowatą osłonę i pozwoli cieczy dotrzeć do owadów; zabieg jest najskuteczniejszy wiosną i wczesnym latem, gdy kolonie są młode, a puch cienki. Oleje stosuje się poza upałem i pełnią słońca — w wysokiej temperaturze bywają fitotoksyczne dla liści, a przy kontakcie szkodzą też części pożytecznych owadów. Do mszyc ukrytych głęboko w spękaniach i pod grubym woskiem dociera insektycyd systemiczny, pobierany przez roślinę i rozprowadzany z sokiem w łyku, skąd trafia do żerujących owadów. Kluczowa jest ochrona wrogów naturalnych: oprócz Aphelinus mali kolonie przetrzebiają skorki, biedronki, złotooki i larwy bzygów — dlatego unika się oprysków środkami o szerokim spektrum działania (zwłaszcza pyretroidów), które wybiłyby pożyteczne owady, pozostawiając mszyce chronione woskiem; niszcząc Aphelinus mali i drapieżców, taki zabieg często nasila porażenie bawełnicą, dlatego pyretroid pozostaje ostatecznością, a nie rutynowym opryskiem. Zabiegi agrotechniczne wspomagają zwalczanie: usuwanie wilków i odrostów korzeniowych (ulubionych miejsc żeru), gładkie prowadzenie i gojenie ran po cięciu oraz niszczenie wyciętych, porośniętych naroślami partii ograniczają kryjówki szkodnika. Formy korzeniowej praktycznie nie da się zwalczyć chemicznie — dlatego przy zakładaniu sadu podstawą jest wybór podkładek odpornych (MM106, MM111 i pozostałe z serii Malling-Merton).

Jak odróżnić od podobnych

Zwalczanie — metody naturalne i chemiczne

Podajemy grupy i mechanizmy działania, nie marki — konkretne preparaty i ich dopuszczenie różnią się między krajami i bywają wycofywane. Zawsze sprawdź aktualną etykietę i stosuj się do niej.