Rolnice

Rozpoznawanie

Grube, tłuste gąsienice motyli sówkowatych, szarobrązowe lub ziemiste, o gładkiej skórze, żerujące nocą. W dzień kryją się płytko w glebie, zwinięte w charakterystyczny kształt litery C. Żywicielami są warzywa, rozsady, byliny i truskawki. Objawy: rolnice podgryzają młode rośliny tuż przy powierzchni gleby, ścinając siewki jak nożem, a ponadto zjadają korzenie, bulwy i dolne liście. Pod nazwą „rolnice” kryje się kilka gatunków sówek — najczęściej rolnica zbożówka (Agrotis segetum), rolnica czopówka (A. exclamationis) i rolnica gwoździówka (A. ipsilon). Dorosłe to niepozorne, nocne motyle o szarobrązowych przednich skrzydłach i rozpiętości ok. 3,5–4,5 cm, aktywne od maja; samice składają jaja pojedynczo lub grupami na glebie, resztkach roślinnych i chwastach. Młode gąsienice żerują początkowo na liściach nisko przy ziemi, dopiero starsze (dorastające do 4–5 cm) schodzą do gleby i przechodzą na podgryzanie roślin u nasady. W ciągu roku rozwija się zwykle jedno do dwóch pokoleń, a gąsienice zimują w glebie. Największe szkody pojawiają się na lekkich, przesuszonych glebach i w suche, ciepłe lata, zwłaszcza na świeżo obsadzonych grządkach oraz na polach założonych tuż po zaoranym ugorze lub trawniku. Charakterystycznym sygnałem jest młoda roślina ścięta i przewrócona tuż nad ziemią, a po rozgarnięciu gleby przy jej podstawie — zwinięta, tłusta gąsienica.

Zwalczanie

Pomaga przekopywanie gleby połączone z ręcznym zbiorem gąsienic wieczorem lub spod grud ziemi, zakładanie kołnierzy ochronnych wokół rozsad oraz staranne usuwanie chwastów, które ogranicza miejsca składania jaj. W większej skali stosuje się owadobójcze nicienie oraz pułapki feromonowe odławiające i sygnalizujące lot motyli. Podstawą jest profilaktyka: niszczenie chwastów przed sadzeniem, głęboka uprawa gleby jesienią (wydobywa gąsienice na powierzchnię, gdzie giną od mrozu i są zjadane przez ptaki) oraz — o ile to możliwe — utrzymanie wilgotności gleby, bo rolnice preferują warunki suche. Pułapki feromonowe służą przede wszystkim do sygnalizacji: wyznaczają termin zabiegu na młode gąsienice żerujące jeszcze na liściach, które są znacznie łatwiejszym celem niż starsze osobniki ukryte w glebie. Owadobójcze nicienie (Steinernema, Heterorhabditis) podlane w ciepłą, wilgotną glebę wieczorem docierają do gąsienic w ziemi, a kołnierze i tulejki wokół rozsad stanowią prostą barierę fizyczną. Środki biologiczne na bazie Bacillus thuringiensis działają wyłącznie na młode gąsienice i tylko wspomagająco, bo szkodnik żeruje nocą i szybko chowa się w glebie. Zabieg chemiczny rezerwuje się na dużą presję: pyretroidy stosuje się wieczorem, gdy gąsienice wychodzą żerować, ewentualnie w formie zatrutych przynęt; opryskiwanie starszych gąsienic ukrytych w glebie jest mało skuteczne, dlatego kluczowy jest wczesny termin oparty na sygnalizacji.

Jak odróżnić od podobnych

Zwalczanie — metody naturalne i chemiczne

Podajemy grupy i mechanizmy działania, nie marki — konkretne preparaty i ich dopuszczenie różnią się między krajami i bywają wycofywane. Zawsze sprawdź aktualną etykietę i stosuj się do niej.