Bielinek kapustnik

Rozpoznawanie

Duży motyl dzienny o rozpiętości skrzydeł 50–65 mm; skrzydła białe, przednie z czarnymi wierzchołkami, u samic dodatkowo z dwiema czarnymi plamami. Jaja żółte, składane grupami na spodniej stronie liści. Gąsienice są żółtozielone z czarnymi plamkami i żółtymi paskami, żerują gromadnie. Objawy: gąsienice ogryzają liście roślin kapustnych (kapusta, brokuł, kalafior, rzepak, nasturcja) aż do grubych nerwów i zanieczyszczają główki odchodami. W ciągu roku rozwijają się zwykle dwa, a w ciepłe lata trzy pokolenia; owad zimuje jako poczwarka, przepoczwarczając się w osłoniętych miejscach — na pniach, murach czy płotach. Motyle pierwszego pokolenia pojawiają się od maja, jednak najliczniejsze i najgroźniejsze jest pokolenie letnie, żerujące od lipca do września. Żółte, beczułkowate jaja składane są w złożach po kilkadziesiąt sztuk; młode gąsienice początkowo szkieletują liść, pozostawiając siatkę nerwów, a starsze rozłażą się i zjadają całą blaszkę aż do grubych żyłek — dorosła gąsienica osiąga około 40 mm. Poza warzywami kapustnymi (w tym brukselką, jarmużem, kalarepą) żywicielami są także nasturcja, rezeda oraz dziko rosnące chwasty kapustowate, stanowiące rezerwuar szkodnika. Ciemnozielone odchody zanieczyszczające główki obniżają wartość handlową plonu i sprzyjają wtórnym gniciom; sygnałem zagrożenia są białe motyle krążące nad uprawą oraz żółte złoża jaj na spodzie liści.

Zwalczanie

Preparaty z Bacillus thuringiensis odm. kurstaki na młode gąsienice, ręczne zbieranie gąsienic i zgniatanie złóż jaj oraz osłony z agrowłókniny lub siatki uniemożliwiające motylom składanie jaj. Warto wspierać pasożytnicze błonkówki (Cotesia glomerata) i usuwać chwasty z rodziny kapustowatych będące żywicielami rezerwowymi. Podstawą skutecznej ochrony jest regularny przegląd spodu liści od maja i niszczenie złóż jaj oraz gniazd gromadnie żerujących młodych gąsienic, zanim się rozejdą — to najłatwiejszy moment interwencji. Osłony z agrowłókniny lub drobnej siatki, założone szczelnie przed nalotem motyli, stanowią najskuteczniejszą metodę profilaktyczną w małych uprawach, całkowicie uniemożliwiając złożenie jaj. Bacillus thuringiensis działa wyłącznie po zjedzeniu przez młode gąsienice i rozkłada się pod wpływem promieniowania UV, dlatego stosuje się go przy pierwszych larwach, wieczorem, i w razie potrzeby powtarza; nie zwalcza jaj ani wyrośniętych gąsienic. Populację ograniczają też naturalni wrogowie — baryłkarz Cotesia glomerata, błonkówka Pteromalus puparum, drapieżne pluskwiaki i ptaki — których ochrona wymaga rezygnacji z insektycydów o szerokim spektrum. Dopiero przy masowym wystąpieniu sięga się po środki chemiczne: kontaktowe pyretroidy lub selektywniejsze, nowsze grupy działające żołądkowo (spinosyny), zawsze z zachowaniem karencji, rotacją mechanizmów przeciw odporności i ochroną zapylaczy (oprysk wieczorem, nigdy na rośliny kwitnące).

Jak odróżnić od podobnych

Zwalczanie — metody naturalne i chemiczne

Podajemy grupy i mechanizmy działania, nie marki — konkretne preparaty i ich dopuszczenie różnią się między krajami i bywają wycofywane. Zawsze sprawdź aktualną etykietę i stosuj się do niej.