Mączlik szklarniowy

Rozpoznawanie

Drobne (1–2 mm) białe owady przypominające maleńkie ćmy, zrywające się chmurą po poruszeniu rośliny. Żerują na spodniej stronie liści, wysysając soki i wydzielając rosę miodową. Powodują żółknięcie i osłabienie. Częsty na pomidorach, papryce, ogórkach i pelargoniach, zwłaszcza w tunelach i szklarniach. Skrzydła dorosłych pokryte są białym, woskowym nalotem (stąd nazwa) i w spoczynku układają się płasko, dachówkowato nad ciałem. Samice składają jaja na spodzie młodych liści, często w charakterystyczne łuki lub okręgi, na krótkich trzoneczkach. Z jaj wychodzą ruchliwe larwy pierwszego stadium (tzw. wędrowniczki), które po znalezieniu miejsca żerowania tracą zdolność ruchu i jako płaskie, owalne, przezroczysto-zielonkawe „tarczki” przysysają się do liścia aż do przepoczwarczenia. Objawy żerowania to jasne plamki, żółknięcie i więdnięcie liści oraz — najbardziej uciążliwa — obfita rosa miodowa, na której rozwija się czerń sadzakowa (grzyby sadzakowe) oszpecająca liście i owoce oraz ograniczająca fotosyntezę. W ogrzewanych szklarniach mączlik rozwija się bez przerwy, dając wiele nakładających się pokoleń przez cały rok; w polskim klimacie nie przezimuje na zewnątrz (ginie od mrozu), więc źródłem inwazji są uprawy pod osłonami oraz zawleczone sadzonki, a latem owady mogą przelatywać do gruntu. Mączlik bywa też wektorem wirusów roślinnych (krinowirusów, np. wirusa chlorozy pomidora).

Zwalczanie

Żółte tablice lepowe (mączlik silnie reaguje na żółć), mydło potasowe, preparaty olejowe. W uprawie biologicznej pasożytnicza błonkówka (dobroczynek). Ważna kwarantanna nowych sadzonek i przewietrzanie upraw pod osłonami. Zwalczanie jest najskuteczniejsze, gdy łączy monitoring z kilkoma metodami naraz, bo żadna pojedyncza nie obejmuje wszystkich stadiów rozwojowych. Żółte tablice lepowe służą przede wszystkim do wykrywania nalotu i odławiania owadów dorosłych — same nie kontrolują larw, więc pozostają narzędziem wspomagającym. Mydło potasowe i preparaty olejowe działają wyłącznie kontaktowo i muszą dokładnie pokryć spód liści, gdzie siedzą larwy i owady dorosłe; wymagają kilku powtórzeń co kilka dni. Pod osłonami sprawdza się introdukcja wrogów naturalnych: pasożytnicza błonkówka Encarsia formosa (składa jaja w larwach mączlika), drapieżne roztocza — dobroczynki z rodzaju Amblyseius (zjadają jaja) oraz drapieżny pluskwiak Macrolophus, a także biopreparaty z grzybów owadobójczych (Beauveria, Lecanicillium). Z insektycydów najlepiej celować w stadia larwalne regulatorami wzrostu owadów, a preparaty kontaktowe i systemiczne stosować w rotacji grup chemicznych — mączlik szybko się uodparnia, a pyretroidy dodatkowo wybijają wrogów naturalnych. Podstawą pozostaje profilaktyka: kwarantanna i lustracja nowych sadzonek, siatki w wietrznikach, usuwanie chwastów i resztek roślinnych będących rezerwuarem szkodnika, przewietrzanie oraz unikanie przenawożenia azotem.

Jak odróżnić od podobnych

Zwalczanie — metody naturalne i chemiczne

Podajemy grupy i mechanizmy działania, nie marki — konkretne preparaty i ich dopuszczenie różnią się między krajami i bywają wycofywane. Zawsze sprawdź aktualną etykietę i stosuj się do niej.