Septorioza (plamistość liści)

Objawy

Na liściach pojawiają się liczne, drobne, okrągłe plamy z jaśniejszym, szarawym środkiem i ciemniejszą, brązową obwódką. W obrębie plam widoczne są maleńkie czarne punkty – piknidia, czyli zarodnie grzyba, co odróżnia chorobę od innych plamistości. Infekcja postępuje od dolnych, najstarszych liści ku górze rośliny; przy silnym porażeniu plamy zlewają się, liście żółkną, zasychają i przedwcześnie opadają, co osłabia roślinę. Choroba dotyka m.in. pomidora, porzeczki, floksa oraz wielu bylin. Plamy mają zwykle 2–5 mm średnicy; rozstrzygającym znakiem rozpoznawczym są ciemne piknidia w ich środku – najlepiej widoczne przez lupę, a przy dużej wilgotności wyciskające z siebie białawe „wąsy” zarodników. Liście gęsto usiane plamami wyglądają jak przyprószone. Chorobie sprzyja ciepła (ok. 20–25°C), wilgotna pogoda oraz długo utrzymująca się na liściach woda (deszcz, rosa, zraszanie z góry). U pomidora porażenie ogranicza się niemal wyłącznie do liści i ogonków – owoce zwykle pozostają zdrowe – lecz utrata aparatu asymilacyjnego prowadzi do drobnienia owoców i odsłonięcia ich na poparzenia słoneczne.

Zwalczanie

Usuwanie i niszczenie porażonych liści oraz resztek roślinnych ogranicza źródło zarodników; nie należy ich kompostować. W uprawach silnie porażonych stosuje się opryski fungicydami o działaniu powierzchniowym i wgłębnym, rozpoczynane po zauważeniu pierwszych plam i powtarzane zgodnie z zaleceniami. Podlewanie pod korzeń, bez zamaczania liści, zmniejsza rozprzestrzenianie grzyba. Opryski warto powtarzać co 7–14 dni w okresie wilgotnej pogody i naprzemiennie stosować preparaty o różnym mechanizmie działania, aby nie doprowadzić do uodpornienia grzyba. Pomaga usuwanie najniższych, najsilniej porażonych liści już przy pierwszych objawach oraz odkażanie narzędzi i palikowanie roślin dla lepszego przewiewu. Ponieważ grzyb zimuje na resztkach i na spokrewnionych chwastach (u pomidora – na roślinach z rodziny psiankowatych), ich usuwanie ogranicza ponowne zakażenie.

Profilaktyka

Rozluźnione sadzenie i przewiewne stanowisko sprzyjają szybkiemu obsychaniu liści, co utrudnia infekcję. Warto ściółkować glebę, aby ograniczyć rozpryskiwanie zarodników z ziemi na dolne liście, oraz jesienią usuwać porażone resztki. Płodozmian i wybór mniej podatnych odmian (np. pomidora) dodatkowo zmniejszają ryzyko. Warto wychodzić od zdrowego materiału – kwalifikowanych nasion i wolnej od objawów rozsady – oraz unikać zraszania roślin z góry, zwłaszcza wieczorem, gdy liście długo nie obsychają. Palikowanie, przywiązywanie i cięcie formujące poprawiają cyrkulację powietrza, a odkażanie palików, podpór i narzędzi między sezonami usuwa zimujące zarodniki. Systematyczne odchwaszczanie (szczególnie psiankowatych przy uprawie pomidora) pozbawia patogen rezerwuaru między kolejnymi uprawami.

Jak odróżnić od podobnych

Zwalczanie — metody naturalne i chemiczne

Podajemy grupy i mechanizmy działania, nie marki — konkretne preparaty i ich dopuszczenie różnią się między krajami i bywają wycofywane. Zawsze sprawdź aktualną etykietę i stosuj się do niej.